Τμήμα Θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης (Π. Ε.)
Permanent URI for this collection
Browse by
Recent Submissions
Item Restricted access «Torniamo all’antico e sarà un progresso»: η έκθεση του Γιάννη Τσαρούχη στη Ρώμη το 1974Θεοδωροπούλου, Βενετία Ευγενία (Πτυχιακή εργασία, 2026-10-08)Η παρούσα εργασία εξετάζει την ατομική έκθεση του Γιάννη Τσαρούχη στη γκαλερί Il Gabbiano στη Ρώμη το 1974. Η έκθεση αποτελεί σημαντικό σταθμό στη συνολική εικαστική πορεία του καλλιτέχνη, καθώς τόσο τα εκτιθέμενα έργα όσο και οι δηλωμένες προθέσεις του διαφοροποιούνται από αντίστοιχα προγενέστερων εκθέσεων. Το ενδιαφέρον για την έκθεση προέκυψε από τη διαπίστωση ότι, παρά την κομβική της σημασία ως σημείου στροφής στην καλλιτεχνική εξέλιξη του Γιάννη Τσαρούχη, δεν έχει μέχρι σήμερα αποτελέσει αντικείμενο συστηματικής έρευνας. Μέσα από τη μελέτη της δυτικής ζωγραφικής του 17ου και του 19ου ο ζωγράφος επιδίωξε να συνδυάσει τα προσωπικά του ζωγραφικά ενδιαφέροντα με τις τεχνικές της κλασικής παράδοσης, αναζητώντας μια μορφή πειθαρχίας μέσα από τη μαθητεία σε παλαιότερα πρότυπα. Η έρευνα βασίστηκε στην αυτοβιογραφία και τα γραπτά του Τσαρούχη, καθώς και σε πρωτογενείς μαρτυρίες και δευτερογενή βιβλιογραφία, μελέτες για τη ζωή και το έργο του καλλιτέχνη αλλά και για το ιστορικό και καλλιτεχνικό πλαίσιο της εποχής του. Ως αυτοτελές αντικείμενο έρευνας αντιμετωπίζεται ο κατάλογος της έκθεσης. Στην εργασία διερευνώνται τα δίκτυα εντός του κόσμου της τέχνης που κατέστησαν δυνατή την πραγματοποίηση της έκθεσης. Εξετάζονται, επίσης, τα έργα της έκθεσης ως προς τις μορφολογικές και θεματικές τους σχέσεις. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην έννοια της «μελέτης», η οποία δεν αφορά μόνο την τεχνική άσκηση αλλά μια ευρύτερη διαδικασία μαθητείας και πειραματισμού. Παράλληλα, εξετάζονται οι αλληγορικές ενότητες των Τεσσάρων Εποχών και του Χορού, καθώς και η επανεμφάνιση μορφών και μοτίβων από προηγούμενα έργα. Η σύνδεση των επιμέρους συνθέσεων μεταξύ τους και ο διάλογος με την ιστορία της τέχνης συγκροτούν ένα αυτοαναφορικό εικαστικό σύστημα. Η έκθεση αποκαλύπτει μια ζωγραφική που δεν επιστρέφει απλώς στο παρελθόν, αλλά μετασχηματίζει τη δυτική παράδοση σε ένα νέο εικαστικό ιδίωμα.Item Restricted access Λόγος και Ζωγραφική: Ο Louis Marin και η θεωρία της αναπαράστασης.Τσιτηρίδης, Χαράλαμπος (Πτυχιακή εργασία, 2026-10-07)Η παρούσα πτυχιακή εργασία διερευνά την έννοια της αναπαράστασης μέσα στο έργο του Γάλλου στοχαστή, φιλοσόφου, θεωρητικού σημειωτικής και ιστορικού τέχνης Louis Marin. Ως θεμελιώδης και τεχνική έννοια του ευρύτερου πεδίου των ανθρωπιστικών και πολιτιστικών επιστημών, η αναπαράσταση αποτελεί ένα από τα βασικά μοντέλα σύλληψης και ανάλυσης της λειτουργίας των δομών επικοινωνίας, όπως αυτό της γλώσσας και των εικόνων. Η στρουκτουραλιστική μέθοδος του Marin εστιάζει στην αναπαράσταση ως δομικό σύστημα, όπως αυτό γίνεται αντικείμενο θεωρητικοποίησης και προβληματισμού μέσα στο φιλοσοφικό και καλλιτεχνικό αρχείο του 17ου αιώνα. Καταρχάς, εξετάζουμε, μέσα από το πρίσμα του Marin, τη σημειωτική θεωρία της σχολής του Port-Royal, την πρώτη ιστορικά απόπειρα για μια συστηματική και συνεκτική θεωρία γύρω από το σημείο και την αναπαράσταση. Παρουσιάζουμε ορισμένα στοιχεία αυτής της θεωρίας του αναπαραστατικού σημείου και της λειτουργίας του στα διαφορετικά σημειωτικά συστήματα της γλώσσας και της ζωγραφικής. Εξετάζουμε πώς, μέσα από την ανάγνωση του, ο Marin διαμορφώνει το εννοιακό ζεύγος διαφάνεια και αδιαφάνεια του αναπαραστατικού σημείου για να προσεγγίσει, μέσω μιας κριτικής και αποδομητικής ανάγνωσης, το κλασικό ιδεώδες της απόλυτης διαφάνειας της ζωγραφικής εικόνας. Στη συνέχεια, μέσα από μια σειρά παραδειγμάτων από πίνακες ζωγραφικής του 17ου αιώνα του Nicolas Poussin και του Philippe de Champaigne, βλέπουμε πώς o Marin αναδεικνύει τους τρόπους με τους οποίους η κλασική ζωγραφική γίνεται δυνατή ως αναπαράσταση. Αυτή η απόπειρα θεμελίωσης της ζωγραφικής ως σύστημα αναπαράστασης φέρνει στο φως την αδιαφανή ή αναστοχαστική διάσταση ως δομική συνθήκη δυνατότητας της αναπαραστατικής ζωγραφικής. Τέλος, τοποθετούμε συγκριτικά τις θέσεις του Marin σε σχέση με θεμελιώδεις παραδοχές του επιστημολογικού πεδίου της ιστορίας και θεωρίας της τέχνης, μέσα από την κριτική της εικονολογίας του Erwin Panofsky. Με αυτές τις κριτικές παρατηρήσεις, βλέπουμε πως το έργο του Marin τονίζει τη σημασία και την ανάγκη για ένα νέο πεδίο έρευνας και μελέτης που σχετίζεται με την αδιαφάνεια της αναπαράστασης έτσι ώστε να ανοιχτούν νέες κατευθύνσεις για την καλύτερη κατανόηση της φύσης της αναπαράστασης και της σχέσης μεταξύ τέχνης και λόγου.Item Embargo Η αισθητική του σκοτεινού: Διακαλλιτεχνικές σχέσεις μεταξύ Συμβολισμού και Γοτθικής μυθοπλασίας κατά τον 19ο αιώναΓκραφ, Αλεξάνδρα (Πτυχιακή εργασία, 2026-09-30)Η παρούσα μελέτη εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στον εικαστικό Συμβολισμό και τη γοτθική μυθοπλασία κατά τον 19ο αιώνα, εστιάζοντας σε μια συγκεκριμένη διακαλλιτεχνική σύγκριση που παραμένει σχετικά ανεξερεύνητη στη βιβλιογραφία. Στόχος είναι να διερευνηθεί ο βαθμός συγγένειας των δύο πεδίων, μέσα από την αναζήτηση κοινών θεματικών αξόνων και μοτίβων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε έννοιες όπως το σκοτεινό, το υπερφυσικό και το ανοίκειο, αλλά και στην αμφισημία, την απαγορευμένη επιθυμία και τη σχέση ερωτισμού και θανάτου, τα οποία λειτουργούν ως σημεία συνάντησης της εικαστικής και της λογοτεχνικής έκφρασης. Κεντρικό σημείο της μελέτης αποτελεί η σκοτεινή γυναικεία μορφή και ειδικότερα ο τύπος της femme fatale, ο οποίος αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην τέχνη και τη λογοτεχνία του ύστερου 19ου αιώνα. Η απειλητική παρουσία της, τόσο σε συμβολιστικά όσο και σε γοτθικά έργα, αντανακλά βαθύτερες πολιτισμικές ανησυχίες γύρω από τη γυναικεία επιθυμία και την ανατροπή των παραδοσιακών έμφυλων ρόλων. Η μορφή αυτή αναδεικνύεται χαρακτηριστικά στα έργα Salomé dansant devant Hérode (Η Σαλώμη χορεύει μπροστά στον Ηρώδη, 1876) και L’Apparition (Το Όραμα, 1876) του Gustave Moreau, καθώς και στο Die Sünde (Η Αμαρτία, 1893) του Franz von Stuck, και συγκρίνεται με τη νουβέλα Carmilla (1872) του Ιρλανδού συγγραφέα Joseph Sheridan Le Fanu. Η Carmilla εκδόθηκε πριν από την πλήρη διαμόρφωση του Συμβολισμού στη Γαλλία, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα γόνιμη τη σύγκριση τους. Η έρευνα εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο συγγενή μοτίβα μετασχηματίζονται μέσα από διαφορετικά καλλιτεχνικά μέσα. Η ομώνυμη ηρωίδα Carmilla μετασχηματίζει το πρότυπο της femme fatale, καθώς η επιθυμία της στρέφεται προς μια άλλη γυναίκα, τη Laura. Η αμφίσημη αντίδραση της Laura, στην οποία συνυπάρχουν η έλξη, ο φόβος και η αποστροφή, επιτρέπει παράλληλα να εξεταστεί η Carmilla ως φορέας μιας διαφορετικής μορφής γυναικείας δύναμης και επιθυμίας. Τα εικαστικά έργα εντάσσονται στο αισθητικό κλίμα του fin de siècle, όπου ο θάνατος, η σεξουαλικότητα και το υπερφυσικό αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, ενώ η προγενέστερη Carmilla παρουσιάζει θεματικές συγγένειες. Η μελέτη επιδιώκει, συνεπώς, να συμβάλει στην κατανόηση των διακαλλιτεχνικών σχέσεων του 19ου αιώνα, αναδεικνύοντας μια λιγότερο προβεβλημένη αλλά ουσιαστική αισθητική και θεματική συγγένεια μεταξύ της γοτθικής μυθοπλασίας και του εικαστικού Συμβολισμού.Item Embargo Ο Θεσμός των Δημοπρασιών και Πνευματική Ιδιοκτησία: Η Περίπτωση του Banksy, Girl with BaloonΠολίτη, Ολυμπία Μαρία (Πτυχιακή εργασία, 2025-10-06)Η παρούσα εργασία εξετάζει την εξέλιξη της αγοράς τέχνης και των δημοπρασιών από την αρχαιότητα έως τη σύγχρονη εποχή, ακολουθώντας τη μετάβαση από το φεουδαρχικό σύστημα προστασίας του 15ου αιώνα προς τον σύγχρονο καπιταλιστικό μηχανισμό της αγοράς. Μετά την ιστορική διερεύνηση των μεγάλων δημοπρατικών οίκων Christie’s και Sotheby’s και την ανάλυση των σύγχρονων θεσμών της αγοράς τέχνης (art fairs, mega-galleries, διαδικτυακές πλατφόρμες), η μελέτη εστιάζει στο περιστατικό της αυτοκαταστροφής του έργου Girl with Baloon του Banksy που έλαβε χώρα στον οίκο δημοπρασιών Sotheby’s το 2018. Το συγκεκριμένο περιστατικό αποτελεί μελέτη περίπτωσης για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ Street Art και θεσμικής αγοράς. Εξετάζονται ειδικότερα οι νομικές επιπλοκές της καταστροφής, τα δικαιώματα καλλιτεχνών και αγοραστών, καθώς και ο ρόλος μεσολαβητικών οργανισμών. Αξιοποιώντας την κοινωνιολογική προσέγγιση του παραδείγματος των Ακαδημιών από τον Γάλλο κοινωνιολόγο Pierre Bourdieu, η εργασία υποστηρίζει ότι οι δημοπρασίες λειτουργούν όχι απλώς ως οικονομικοί μηχανισμοί αλλά ως πολύπλοκα συστήματα παραγωγής νοήματος και μηχανισμοί μεσολάβησης που διαμορφώνουν την καλλιτεχνική αξία και την κοινωνική ιεραρχία, προσαρμοζόμενα σε νέες μορφές τέχνης, ενώ παράλληλα την κυρίαρχη θέση τους στην αγορά.Item Embargo Ο γάμος του Όθωνα Β΄ & της Θεοφανούς (972): διπλωματικό εργαλείο και καταλύτης πολιτισμικών μεταφορών;Μαστραππάς, Σοφοκλής Ευμένιος (Πτυχιακή εργασία, 2026-09-26)Η παρούσα πτυχιακή εργασία θα επιχειρήσει να χαρτογραφήσει τα πολιτικά και διπλωματικά συμφραζόμενα γύρω από τον γάμο της Βυζαντινής πριγκίπισσας Θεοφανούς (972) με τον Όθωνα Β΄ (955–983), αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Παράλληλα, θα εξετάσει τους τρόπους και τους λόγους μεταβολής της εξουσίας και της θέσης της αυτοκράτειρας, καθώς και την καλλιτεχνική παραγωγή που συνδέεται με τη Θεοφανώ και την περίοδο της διακυβέρνησής της. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στις ευρύτερες πολιτικές ανακατατάξεις της περιόδου, οι οποίες επέτρεψαν τη δυναμική πολιτική δράση της Θεοφανούς, καθώς και στον τρόπο με τον οποίο η παρουσία της επηρέασε την καλλιτεχνική παραγωγή της εποχής.Item Restricted access Η επίδραση του Αγίου Όρους στη ζωγραφική του Σπύρου ΠαπαλουκάΜαλλιαρίδης, Δημήτρης (Πτυχιακή εργασία, 2026-07-16)Η παρούσα πτυχιακή εργασία, εξετάζει την επίδραση του Άγιου Όρους, στη ζωγραφική του Σπύρου Παπαλουκά (1892-1957). Εστιάζει στο ταξίδι του, στον Άθω, που απεικονίζει τα αγιορείτικα τοπία, αλλά και αντιγράφει εικόνες των ιερών κειμηλίων, εκθέτοντας την επίδραση που δέχθηκε από τη βυζαντινή ζωγραφική, με αποτέλεσμα την ανανέωση της εκκλησιαστικής τέχνης. Παρουσιάζεται το έργο του με τους αρσανάδες του Άθως, επανέρχοντας στο ίδιο θέμα συνεχώς εξελίσσοντας την καλλιτεχνική του έκφραση. Αναλύεται, η πρώτη απεικόνιση της σκήτης του Άγιου Αντρέα το 1924, ακολουθώντας οι παραλλαγές του έργου που αποδίδονται τελείως διαφορετικά στοιχεία. Εφαρμόζει τα αντίγραφα εικόνων των ιερών κειμηλίων ως πρότυπο στην αγιογράφηση του Μητροπολιτικού ναού της Άμφισσας, δημιουργώντας μνημειακό έργο. Αντιπαραβάλλεται η τοιχογραφία με την παράσταση της Αποκαθήλωσης του Χριστού στην Ευαγγελίστρια, με το αντίγραφο της αντίστοιχης παράστασης που παρήγαγε στον Άθω. Αναφέρεται η τεχνική των ανθιβόλων για την κατασκευή του εκκλησιαστικού διακόσμου. Επιπλέον εφάρμοσε νέες τεχνικές, όπως οι αρμονικές χαράξεις και η στιγμογραφία. Θα εξελίσσει τη βυζαντινή τέχνη, μεταφέροντας στοιχεία και στα κοσμικά του έργα.Item Restricted access «Γυναίκες και τέχνη στο περιοδικό "Ζυγός" (1955-1983): Εικόνες, αφηγήσεις και έμφυλες ταυτότητες στην ελληνική τεχνοκριτική»Φωτεινάκη, Αφροδίτη (Πτυχιακή εργασία, 2026-07)Το θέμα της παρούσας πτυχιακής αφορά την ανάλυση της γυναικείας παρουσίας και εκπροσώπησης στο περιοδικό Ζυγός, το οποίο υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα περιοδικά τέχνης στην Ελλάδα κατά τον 20ό αιώνα. Η κεντρική μου αφετηρία είναι το ερώτημα πώς και σε ποιο πλαίσιο εμφανίζονται οι γυναίκες καλλιτέχνιδες και συγγραφείς στο Ζυγό. Με ενδιαφέρει να διερευνήσω αν ο λόγος που αρθρώνεται στις σελίδες του διαφοροποιείται ανάλογα με το φύλο του/της συντάκτη/ριας και ποια είναι η σχέση αυτών των αναπαραστάσεων με την ευρύτερη κοινωνική και πολιτισμική συνθήκη της εποχής. Η μελέτη θα βασιστεί σε ποιοτική ανάλυση του περιεχομένου επιλεγμένων τευχών του Ζυγού. Θα εστιάσω κυρίως σε άρθρα που είτε γράφτηκαν από γυναίκες είτε αναφέρονται σε γυναίκες δημιουργούς. Μεθοδολογικά, η ανάλυση θα συνδυάσει εργαλεία από τις φεμινιστικές σπουδές τέχνης, την ανάλυση λόγου (discourse analysis) και τις πολιτισμικές σπουδές. Έτσι, δεν θα περιοριστεί σε μια στατιστική αποτύπωση της ανισότητας, αλλά θα αναδείξει τους τρόπους με τους οποίους η απουσία ή η περιορισμένη παρουσία των γυναικών λειτουργεί ως ενεργός ιδεολογικός μηχανισμός, ο οποίος συγκροτεί κανόνες καλλιτεχνικής νομιμότητας και αποκλείει τις έμφυλες εναλλακτικές. Με αυτό τον τρόπο, η εργασία θα επιχειρήσει να συμβάλει σε μια πιο κριτική ανάγνωση της ιστορίας της τέχνης στην Ελλάδα. Στόχος είναι να αναδειχθεί το φύλο όχι απλώς ως παράγοντας καταγραφής, αλλά ως αναλυτική κατηγορία στη μελέτη της θεωρίας και της κριτικής της τέχνης. Θεωρώ πως η μελέτη του Ζυγού, ως πηγής με ιδιαίτερη βαρύτητα για την ελληνική καλλιτεχνική σκηνή, προσφέρει το κατάλληλο έδαφος για να φανερωθούν τόσο τα όρια όσο και οι δυνατότητες μιας πιο συμπεριληπτικής ιστοριογραφίας της τέχνης.Item Restricted access Η μεταπολεμική εξέλιξη της αθηναϊκής πολυκατοικίας: Από την αντιπαροχή στον Κριτικό Τοπικισμό των Δ. και Σ. ΑντωνακάκηΚυριακού, Φωτεινή (Πτυχιακή εργασία, 2026-06)Η παρούσα εργασία διερευνά τη σχέση μεταξύ της μεταπολεμικής αστικής ανάπτυξης της Αθήνας, του συστήματος της αντιπαροχής και της αρχιτεκτονικής σκέψης των Δημήτρη και Σουζάνας Αντωνακάκη. Στόχος της είναι να αναδείξει τον τρόπο με τον οποίο οι αρχές του κριτικού τοπικισμού και της αστικής συνέχειας μετασχηματίστηκαν σε εφαρμοσμένη σχεδιαστική πρακτική μέσα στο πλαίσιο της ελληνικής πολυκατοικίας. Αρχικά εξετάζεται το ιστορικό και θεσμικό πλαίσιο της μεταπολεμικής Αθήνας, με έμφαση στη ραγδαία αστικοποίηση, στον μηχανισμό της αντιπαροχής και στις επιπτώσεις των οικοδομικών κανονισμών στη διαμόρφωση του αστικού ιστού. Στη συνέχεια παρουσιάζονται οι θεωρητικές καταβολές του ελληνικού μοντερνισμού και του κριτικού τοπικισμού, όπως διαμορφώθηκαν μέσα από το έργο σημαντικών Ελλήνων αρχιτεκτόνων και τη διεθνή αρχιτεκτονική θεωρία. Το κύριο μέρος της έρευνας επικεντρώνεται στη συγκριτική τυπολογική και μορφολογική ανάλυση επτά πολυκατοικιών του γραφείου Atelier 66, που κατασκευάστηκαν μεταξύ 1960 και 1978. Μέσα από τη μελέτη της χωρικής οργάνωσης, της διαχείρισης των μεταβατικών χώρων, της υλικότητας και της σχέσης ιδιωτικού και συλλογικού χώρου, αναδεικνύεται η σταδιακή διαμόρφωση μιας ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής γλώσσας, η οποία υπερέβη τις συμβάσεις της τυποποιημένης αντιπαροχικής πολυκατοικίας. Η έρευνα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι Αντωνακάκη αξιοποίησαν δημιουργικά τους περιορισμούς της αγοράς και της νομοθεσίας, μετατρέποντάς τους σε εργαλεία αρχιτεκτονικής καινοτομίας. Το έργο τους συνιστά μια διαχρονικά επίκαιρη πρόταση για την ποιοτική συλλογική κατοίκηση και προσφέρει χρήσιμα θεωρητικά και σχεδιαστικά εργαλεία για τον επαναπροσδιορισμό της σύγχρονης ελληνικής πόλης.Item Restricted access Η τέχνη της πειθούς: Συγκριτική ανάλυση των προπαγανδιστικών αφισών της Σοβιετικής Ένωσης και της ναζιστικής Γερμανίας κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.Μαλαβάζου, Χριστίνα Ελένη (Πτυχιακή εργασία, 2026-07-02)Η παρούσα εργασία εξετάζει τη σοβιετική και τη ναζιστική προπαγανδιστική αφίσα ως μορφές μαζικής οπτικής πειθούς. Υποστηρίζει ότι οι δύο περιπτώσεις, παρά τις ριζικά διαφορετικές ιδεολογικές τους αφετηρίες, μοιράζονται ορισμένους κοινούς μηχανισμούς: απλοποίηση της ιστορίας, διχοτομική κατασκευή φίλου και εχθρού, συναισθηματική κινητοποίηση μέσω χρώματος και βλέμματος, και καθοδήγηση της ερμηνείας μέσω σύντομων σλόγκαν. Η σύγκριση δεν αποσκοπεί στην εξίσωση των δύο καθεστώτων, αλλά στην κατανόηση των οπτικών τεχνικών μέσω των οποίων η πολιτική εξουσία μετατρέπεται σε καθημερινό, άμεσα αναγνωρίσιμο και συναισθηματικά φορτισμένο μήνυμα. Σημαντική για τη σύγκριση των διαφορετικών καλλιτεχνικών πρακτικών είναι η κατανόηση των ριζικών διαφορών των δύο καθεστώτων. Στόχος της έρευνας είναι να αναλύσει και να συγκρίνει τους εικαστικούς και ψυχολογικούς μηχανισμούς και τις αισθητικές μεθόδους που χρησιμοποιούνται για τη διαμόρφωση συλλογικής συνείδησης από το σοβιετικό και το ναζιστικό καθεστώς τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Η εργασία αναδεικνύει τις ομοιότητες ανάμεσα στις μεθόδους της προπαγάνδας, και πώς αυτές οφείλονται σε κοινές επιρροές των δύο καθεστώτων, αλλά και τις αισθητικές διαφορές που προκύπτουν από τις διαφορετικές πολιτικές τους ιδεολογίες και κουλτούρες. Η εργασία υποστηρίζει ότι, παρά τις ιδεολογικές τους αντιθέσεις, η σοβιετική και η ναζιστική προπαγανδιστική αφίσα αξιοποίησαν κοινές τεχνικές μαζικής οπτικής πειθούς, διαφοροποιήθηκαν όμως ως προς την κατασκευή του υποκειμένου, της συλλογικότητας, του ηγέτη και του εχθρού. Κεντρικά ερωτήματα είναι με ποιους τρόπους τα οπτικά στοιχεία λειτουργούν ως φορείς ιδεολογίας και πώς αξιοποιούνται στις αφίσες οι ψυχολογικοί μηχανισμοί πειθούς, καθώς και ποια είναι η σχέση λόγουItem Embargo Το εικονογραφικό πρόγραμμα (τοιχογραφίες & φορητές εικόνες) του San Giorgio dei Greci και η συγκρότηση της ελληνορθόδοξης κοινότητας στη Βενετία (16ος—17ος αι.)Μωραΐτης, Ιωάννης - Ελευθέριος (Πτυχιακή εργασία, 2026-07-02)Η προτεινόμενη πτυχιακή εργασία πραγματεύεται τις σύνθετες διαδικασίες συγκρότησης της ελληνορθόδοξης κοινότητας Βενετίας, κατά τον 16ο και 17ο αιώνα. Συγκεκριμένα, θέτει στο επίκεντρο τον εμβληματικό ναό του Αγίου Γεωργίου των Ελλήνων (San Giorgio dei Greci, 1527), στη συνοικία Castello, και τον εικονογραφικό του διάκοσμο, καθώς για αιώνες υπήρξε σημείο αναφοράς για τους Έλληνόφωνους εμιγκρέδες στη Γαληνοτάτη. Το εσωτερικό του ναού, κατεξοχήν παράδειγμα μιας μικτής βυζαντινο-βενετικής τέχνης, πορίζει διαδοχικές φάσεις επιζωγράφησης, δύναται δε να συνδεθεί με την δράση επώνυμων ζωγράφων που φτάνουν κατά κύματα από τις βενετοκρατούμενες περιοχές της ανατολικής Μεσογείου. Στην εργασία επιχειρείται η λεπτομερής χαρτογράφηση των επάλληλων επιχειρήσεων εικονογράφησης του ναού και η ανάλυσή τους σε σχέση με σημαντικές στιγμές στην ιστορία της κοινότητας, οι οποίες πιθανώς αποτυπώνουν συλλογικές ταυτοτικές μετατοπίσεις εντός των ορίων της ελληνόφωνης κοινότητας της Βενετίας.Item Restricted access Η πρόσληψη της ζωγραφικής του Γιάννη Τσαρούχη μέσα από κριτικές και κείμενα για δύο από τις εκθέσεις του.Τσιγκάκου, Ματίνα (Πτυχιακή εργασία, 2026-03-05)Στην πτυχιακή αυτή εργασία θα διερευνήσουμε την πρόσληψη του έργου του Γιάννη Τσαρούχη μέσα από τα κείμενα και τις κριτικές που αφορούν στην αποτίμηση δύο εκθέσεών του. Την ατομική στη γκαλερί «Μέρλιν» (Αθήνα, 1966) και τη μετά θάνατον (post mortem) αναδρομική, στον εκθεσιακό χώρο «Wrightwood 659» (Σικάγο, 2021). Η επιλογή του θέματος προέκυψε από τη διαπίστωση πως πρόκειται για δύο εκθέσεις που -για διαφορετικούς λόγους η καθεμία- δεν έχουν αποτιμηθεί όπως θα αναμενόταν, ειδικά εάν αναλογιστούμε, για την πρώτη, τη σημασία των έργων που παρουσιάστηκαν και τον ρόλο που έπαιξαν στη μετέπειτα πορεία του καλλιτέχνη και, για τη δεύτερη, το γεγονός ότι αποτελούσε ταυτόχρονα την πρώτη αναδρομική και την πρώτη έκθεση του καλλιτέχνη στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Δεν υπάρχουν κείμενα εστιασμένα στην κομβική στιγμή της έκθεσης του 1966 ούτε φαίνεται να υπάρχει συστηματική καταγραφή και σχολιασμός των κριτικών και του αφηγήματος που δημιουργήθηκε, για να συστήσει τον καλλιτέχνη στο αμερικανικό κοινό το 2021. Η έρευνα βασίστηκε στην συλλογή και ανάλυση υλικού που αφορά σε: κριτικές από έντυπα και ψηφιακά δημοσιεύματα, κείμενα που αφορούν στη ζωή και το έργο του καλλιτέχνη (γραμμένα είτε από από τον ίδιο είτε από τους μελετητές του) καθώς και αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (Social Media) των ψηφιακών μέσων ενημέρωσης του Σικάγο και των επισκεπτών της έκθεσης. Συνοπτικά, τα βασικά σημεία που αναδείχθηκαν, αναφορικά με την πρόσληψη της ζωγραφικής του Τσαρούχη, είναι ότι οι σύγχρονοι του καλλιτέχνη τεχνοκριτικοί πιθανόν παραγνώρισαν τη σημασία των έργων που παρουσιάστηκαν στην έκθεση της Αθήνας- κάποια εκ των οποίων έγιναν ταυτόσημα με τη ζωγραφική του στη συνείδηση του κοινού- ενώ στην αναδρομική έκθεση του Σικάγο, η έμφαση δόθηκε στη σεξουαλική ταυτότητα του καλλιτέχνη και στο αίτημα για σεξουαλική απελευθέρωση, οπότε η ζωγραφική του ερμηνεύθηκε ως έργο ενός πρωτοπόρου queer καλλιτέχνη. Χαρακτηρισμός που, με τη σειρά του, παραγνωρίζει ένα μεγάλο μέρος του έργου και της φιλοσοφίας του καλλιτέχνη. Θεωρούμε τον Τσαρούχη μια σπάνια περίπτωση «κλασικού» καλλιτέχνη αφού το έργο του μπορεί να εξετάζεται σε διαφορετικές ιστορικές συγκυρίες, σε διαφορετικά χωρικά και πολιτιστικά πλαίσια με διαφορετικά κοινωνικά αιτήματα και να αποκαλύπτει ανάλογα με την σκοπιά θέασής του, νέες προεκτάσεις και ερμηνείες.Item Restricted access Μεταμορφώσεις της Τελετουργίας, Αντλώντας παραδείγματα από το έργο του Adrian PaciΣκόντι, Αρλίντα (Πτυχιακή εργασία, 0006-03-26)Η παρούσα εργασία εξετάσει την τελετουργία ως μηχανισμό οργάνωσης της ανθρώπινης εμπειρίας και διερευνά τρόπους με τους οποίους οι τελετουργικές λειτουργίες μετασχηματίζονται στη σύγχρονη εποχή και επανεμφανίζονται μέσα στο πεδίο της σύγχρονης τέχνης. Αφετηρία αποτελεί η ιστορική και θεωρητική συγκρότηση της έννοιας της τελετουργίας μέσα από βασικές ανθρωπολογικές προσεγγίσεις, όπου αναδεικνύεται ως πρακτική που οργανώνει τον χρόνο, τον χώρο, το σώμα και τις κρίσιμες μεταβάσεις της ζωής. Στη συνέχεια, εξετάζονται οι νεωτερικές συνθήκες που μετασχηματίζουν το καθεστώς της συλλογικής εμπειρίας και αποδυναμώνουν παραδοσιακές τελετουργικές μορφές, μέσα από θεωρητικές αναγνώσεις που αναδεικνύουν την απώλεια του ρυθμού, της συμβολικής διάρκειας και της κοινότητας. Η εργασία δεν αντιμετωπίζει την τελετουργία ως φαινόμενο που εξαφανίζεται, αλλά ως λειτουργία που επιμένει μετασχηματισμένη, συχνά αποσπασματικά και μη θεσμοθετημένα. Στο πλαίσιο αυτό, η σύγχρονη τέχνη προσεγγίζεται ως πεδίο όπου μπορούν να ανιχνευθούν τελετουργικές λειτουργίες, όχι ως αναπαραστάσεις παραδοσιακών τελετών, αλλά ως πρακτικές που ενεργοποιούν μηχανισμούς μετάβασης, συμμετοχής και σωματικής εμπλοκής. Η προβληματική εφαρμόζεται στη μελέτη επιλεγμένων έργων του Adrian Paci, τα οποία ενεργοποιούν ζητήματα μνήμης, πένθους, αναμονής και κοινωνικής ένταξης, συγκροτώντας σχήματα που παραπέμπουν σε τελετουργικούς μηχανισμούς. Συμπερασματικά, η εργασία υποστηρίζει ότι η τελετουργία, παρότι αποδυναμώνεται ως θεσμική μορφή, εξακολουθεί να λειτουργεί ως ενεργό σχήμα οργάνωσης εμπειρίας, το οποίο μεταμορφώνεται και επανεμφανίζεται στο σύγχρονο καλλιτεχνικό πεδίο.Item Restricted access Ο Ρόλος της Αφήγησης στην Κατασκευή της Ταυτότητας των Iστορικά Αναγνωρισμένων Δημιουργικών Υποκειμένων: Η Περίπτωση του Νικολάι ΓκόγκολΚουίνη, Αιμιλία (Πτυχιακή εργασία, 2026-03)Η παρούσα εργασία διερευνά την έννοια της ταυτότητας ως ιστορικής, κοινωνικής και πολιτισμικής κατασκευής, όπως αυτή συντίθεται μέσω των ιστορικών αφηγήσεων, της βιογραφίας και των λογοτεχνικών αναλύσεων Εξετάζοντας τις θεωρίες στοχαστών όπως ο Jean-François Lyotard, ο Michel Foucault και ο Hayden White, αναδεικνύεται η σχέση λόγου και εξουσίας και ο τρόπος, με τον οποίο οι αφηγήσεις συμβάλλουν στη συγκρότηση και διατήρηση κοινωνικών ιεραρχιών. Στο πλαίσιο αυτό, ο συγγραφέας προσεγγίζεται ως ιστορικό και πολιτισμικό προϊόν, φορέας πολλαπλών ταυτοτήτων, που κατασκευάζονται και επαναπροσδιορίζονται μέσω του έργου του, των βιογράφων του, του κριτικού λόγου και του αναγνωστικού κοινού. Η περίπτωση του συγγραφέα του 19ου αιώνα, Νικολάι Γκόγκολ επιλέγεται διότι η ιστορική προσωπικότητα του, κρίνεται ως αντιπροσωπευτικό παράδειγμα υβριδικής, κατακερματισμένης ταυτότητας. Η εργασία επιχειρεί να αναδείξει τις πολλαπλές εκφάνσεις της ταυτότητάς του, εθνικές, συγγραφικές, ψυχικές και έμφυλες και να διερευνήσει πώς αυτές αντανακλώνται στο έργο του, υπό το πρίσμα της μεταμοντέρνας και μετα-αποικιακής θεωρίας. Μέσα από τη συνάρθρωση φιλοσοφικών, ιστορικών και λογοτεχνικών προσεγγίσεων, ο Νικολάι Γκόγκολ αναδεικνύεται ως σύνθετο και αντιφατικό υποκείμενο, το οποίο συγκροτείται από τον λόγο, την ιστορία και τη μνήμη. Η εργασία καταλήγει ότι η κατανόηση του έργου του Γκόγκολ απαιτεί την αναγνώριση της υβριδικής φύσης της ταυτότητας του και την απελευθέρωσή του από μονοδιάστατες αναγνώσεις. Έτσι, ο Γκόγκολ αναδεικνύεται ως συμβολικό παράδειγμα της μεταμοντέρνας έννοιας του ταυτόχρονου, αντιφατικού και πολλαπλού υποκειμένου.Item Restricted access Αναπαραστάσεις αρρενωπότητας και σχολιασμός της εξουσίας στο έργο του γλύπτη Θόδωρου.Καμπούρης, Χρήστος (Πτυχιακή εργασία, 2026-03-02)Η παρούσα πτυχιακή εργασία εξετάζει το έργο του γλύπτη Θόδωρου, με αντικείμενο τη συγκρότηση της αρρενωπότητας και τη σύνδεση της με ζητήματα εξουσίας, σωματικής δράσης και συμμέτοχης του θεατή. Η έρευνα επικεντρώνεται σε επιλεγμένα έργα της περιόδου από τα μέσα της δεκαετίας του 1960 έως τις αρχές της δεκαετίας του 1980, κατά την οποία ο καλλιτέχνης ανέπτυξε πρακτικές συμμετοχικής γλυπτικής, επιτελεστικότητας και περφόρμανς. Κεντρικός άξονας της ανάλυσης είναι το μοτίβο της «Ματράκ-Φαλλού», το οποίο εξετάζεται ως συμβολικό αντικείμενο που συμπυκνώνει τη σχέση ανάμεσα στη φαλλική αναπαράσταση, τη βία, τη δημιουργία και τη χειραγώγηση. Μέσα από τη μελέτη έργων όπως το «Ξυπνητήρι του Μεσονυχτιού», η έκθεση «Γλυπτική για τη Συμμετοχή του Κοινού - Απαγορεύεται η Συμμετοχή», καθώς και μεταγενέστερες εγκαταστάσεις και περφόρμανς, αναδεικνύεται η μετατόπιση της γλυπτικής από το αντικείμενο στη δράση και η ενεργοποίηση του θεατή ως συμμέτοχου της εικαστικής πράξης. Η μεθοδολογία βασίζεται στη θεωρητική και ερμηνευτική ανάλυση έργων σε συνδυασμό με τη ιστορική και κοινωνικοπολιτική τους τοποθέτηση, καθώς και στη διασταύρωση της εικαστικής πρακτικής με θεωρητικές προσεγγίσεις γύρω από το σώμα, την επιτελεστικότητα και τον λόγο. Η ανάλυση δείχνει ότι στο έργο του Θόδωρου η αρρενωπότητα συγκροτείται ως διαρκής διαπραγμάτευση μέσω της σωματικής δράσης, της συμμετοχής και της αποδόμησης των συμβολικών μορφών εξουσίας.Item Restricted access Πως το ρωσικό μπαλέτο διαμόρφωσε τον κλασσικό χορό: Η θεμελιώδης συνδρομή των Marius Petipa και Agrippina Vaganova.Καρολίδου, Αικατερίνη (Πτυχιακή εργασία, 2025-03-12)Η παρακάτω πτυχιακή εργασία καταπιάνεται με την τέχνη του κλασσικού χορού. Πιο συγκεκριμένα, αφορά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα και τις αρχές του 20ου και το πώς η ίδια κατέληξε να αποτελεί τόσο μεγάλο κομμάτι της πολιτισμικής κουλτούρας της Ρωσίας. Ξεκινώντας με μία μικρή ιστορική αναδρομή, αναφέρονται η γέννηση και η εξέλιξη του στην Γαλλία και την Ιταλία τους προηγούμενους αιώνες, και πως το μπαλέτο αυτών των δύο χορών ήρθε σε επαφή και επηρέασε την Ρωσία Επιπλέον, γίνεται αναφορά στο κίνημα του ρομαντισμού, καθώς το ίδιο διαμόρφωσε σε μεγάλο βαθμό τα πρότυπα θηλυκότητας στον κλασσικό χορό. Μέσα από το ρομαντικό κίνημα δημιουργήθηκαν τα πιο διάσημα έργα του κλασσικού ρεπερτορίου, τα οποία οδήγησαν σε μία περίοδο μεγάλης άνθισης του μπαλέτου στην Ρωσία, στα τέλη του 19ου αιώνα. Η πτυχιακή εργασία επικεντρώνεται στα πρόσωπα των Marius Petipa και Agrippina Vaganova, καθώς και οι δύο έδρασαν στην Ρωσία και επηρέασαν σε πολύ μεγάλο βαθμό τη μορφή του μπαλέτου όπως την γνωρίζουμε σήμερα. Ο Marius Petipa, premier ballet master του κρατικού μπαλέτου της Αγίας Πετρούπολης, έχει μείνει γνωστός κυρίως μέσα από την δημιουργία πληθώρας έργων τα οποία αναπαράγονται μέχρι και σήμερα. Η Agrippina Vaganova δημιούργησε και δημοσίευσε την δική της παιδαγωγική μέθοδο, την οποία το σοβιετικό καθεστώς εκμεταλλεύτηκε και προώθησε προκειμένου να καταστήσει το μπαλέτο πολιτισμικό εθνικό σύμβολο της σοσιαλιστικής Ρωσίας.Item Restricted access Ο Αντώνης Πρωτοπάτσης μέσα από το βλέμμα του Γιώργου Πετρή: Τέχνη – Ιδεολογία – ΑντίστασηΜπάλλας, Ανδρέας (Πτυχιακή εργασία, 2025-10-09)Η παρούσα πτυχιακή εργασία εξετάζει την καλλιτεχνική και ιδεολογική πορεία του Αντώνη Πρωτοπάτση (1897-1947) μέσα από το βλέμμα του Γιώργου Πετρή (1916-1997), τεχνοκριτικού και στενού φίλου του καλλιτέχνη. Στόχος της μελέτης είναι η ανάδειξη της συμβολής του Πρωτοπάτση στη νεοελληνική τέχνη και στο πολιτισμικό πεδίο, με έμφαση στα λιγότερο γνωστά ύστερα χρόνια της ζωής του, καθώς και η ένταξη του έργου του σε ένα ευρύτερο κοινωνικό, πολιτισμικό και πολιτικό πλαίσιο. Παράλληλα, επιχειρείται μια πρώτη συστηματική αξιοποίηση αδημοσίευτου αρχειακού υλικού από το Αρχείο Γιώργου Πετρή, στο οποίο διασώζεται πλούσιο τεκμηριωτικό υλικό για τον Πρωτοπάτση, όπως προσωπική αλληλογραφία, σημειώσεις, χειρόγραφα και εικαστικό έργο. Η μεθοδολογία που ακολουθείται βασίζεται στην αναλυτική μελέτη πηγών όπως επιστολές, δημοσιεύματα, αρχειακά έγγραφα, εικαστικά έργα, καθώς και στη δευτερογενή βιβλιογραφία για την τέχνη και τη διανόηση του Μεσοπολέμου και της δεκαετίας του 1940. Μέσα από μια διττή προοπτική– αφενός την αυτοαναπαράσταση του Πρωτοπάτση στις επιστολές του προς τον Πετρή και αφετέρου την κριτική αποτίμησή του από τον δεύτερο– επιδιώκεται μια πιο ολοκληρωμένη ερμηνεία της προσωπικότητας και του έργου του. Η ανάλυση εμπλουτίζεται με ερμηνευτικά εργαλεία εμπνευσμένα από τις θέσεις του Walter Benjamin για τη σχέση τέχνης και πολιτικής, προκειμένου να γίνει κατανοητή η μετατόπιση του Πρωτοπάτση προς την Αριστερά και η ενεργός δράση του στα χρόνια της Αντίστασης. Τα αποτελέσματα της έρευνας αναδεικνύουν έναν πολυσχιδή και ριζοσπαστικό δημιουργό, ο οποίος υπερέβη τα όρια του παραδοσιακού «πνευματικού ανθρώπου» του Μεσοπολέμου. Ο Πρωτοπάτσης αναδύεται ως καλλιτέχνης που προσπάθησε να συνδέσει την τέχνη με τα κοινωνικά της συμφραζόμενα, διευρύνοντας τους αισθητικούς και ιδεολογικούς του ορίζοντες μέσα από την προσωπική και ιστορική εμπειρία του. Η μελέτη, συνολικά, εμπλουτίζει τη σύγχρονη έρευνα για την τέχνη του 20ού αιώνα και αναδεικνύει ειδικότερα πεδία έρευνας πάνω στο έργο του Πρωτοπάτση.Item Open Access Όψεις της καλλιτεχνικής ελευθερίας στον δημόσιο χώρο μέσα από νομολογιακά παραδείγματα του αγγλοσαξονικού και ηπειρωτικού δικαίουΠαπαδάκη, Μαρία (Πτυχιακή εργασία, 2025-10-02)Η παρούσα πτυχιακή εργασία εστιάζει στο ζήτημα της ελευθερίας της τέχνης στον δημόσιο χώρο μέσα από νομολογιακά παραδείγματα του ηπειρωτικού και αγγλοσαξονικού δικαίου, όπου τα δικαστήρια κλήθηκαν να αποφασίσουν για τα όρια της καλλιτεχνικής έκφρασης. Πιο συγκεκριμένα, εξετάζεται πώς οι εκάστοτε κοινωνικές, πολιτικές, αλλά κυρίως θρησκευτικές πεποιθήσεις έρχονται κάποιες φορές σε σύγκρουση με το δικαίωμα του καλλιτέχνη να δημιουργεί ελεύθερα και πώς τα δικαστήρια επιλύουν τις συγκρούσεις αυτές. Γίνεται αναφορά στο θεσμικό πλαίσιο, που ρυθμίζει την ελευθερία της τέχνης στην Ελλάδα, την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, αλλά και σε διεθνές επίπεδο, ώστε να αναδειχθούν η πολυπλοκότητά του και οι διαφορετικές προσεγγίσεις της καθεμιάς έννομης τάξης και στην κοινωνική λογοκρισία. Στη συνέχεια παρουσιάζονται αναλυτικά δύο δικαστικές υποθέσεις: Η μία αφορά στο έργο «Pasja» της πολωνής εικαστικής καλλιτέχνιδας Dorota Nieznalska, που θεωρήθηκε βλάσφημο με συνέπεια η καλλιτέχνιδα να διωχθεί, και η άλλη στο γλυπτό «Plumed Serpent» του Robert Graham στις ΗΠΑ, όπου κάποιοι θεώρησαν ότι πρόκειται για θρησκευτικό σύμβολο, που προάγει συγκεκριμένες θρησκευτικές πεποιθήσεις, και όχι για έργο τέχνης. Γίνεται ακόμη αναφορά στο πρόσφατο περιστατικό στην Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλέξανδρου Σούτσου, όπου βανδαλίστηκαν έργα τέχνης του εικαστικού Χριστόφορου Κατσαδιώτη, επειδή θεωρήθηκαν βλάσφημα. Από τη συγκριτική ανάλυση των υποθέσεων προκύπτει ότι, αν και τις περισσότερες φορές το θεσμικό πλαίσιο παρέχει σημαντικές εγγυήσεις προστασίας της ελευθερίας της τέχνης, η πρόσληψη της τελευταίας από τα μέλη του κοινωνικού συνόλου και οι πολιτισμικές συνθήκες που κάθε φορά επικρατούν διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην εφαρμογή του και στην εν γένει αντιμετώπιση των καλλιτεχνών και του έργου τους. Η εργασία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η υπεράσπιση της ελευθερίας της τέχνης παραμένει ένα ανοιχτό ζήτημα.Item Open Access Σχέσεις πατρωνίας τον 16ο αιώνα στην αναγεννησιακή Φλωρεντία: Η περίπτωση του αρχιδούκα Cosimo I dei Medici και του χρυσοχόου και γλύπτη Benvenuto CelliniΒαραλή, Δέσποινα (Πτυχιακή εργασία, 2025-10-07)Η παρούσα εργασία διερευνά την συνεργασία του Benvenuto Cellini με τον Cosimo I de’ Medici, εστιάζοντας στην ένταση ανάμεσα στην ατομική δημιουργικότητα και την πολιτικά ελεγχόμενη τέχνη στην Ιταλική Αναγέννηση. Επίσης, αναλύεται η πολιτιστική στρατηγική του Μεδίκειου καθεστώτος, το οποίο αξιοποίησε την τέχνη ως εργαλείο πολιτικής νομιμοποίησης, κοινωνικής ηγεμονίας και ιδεολογικής προβολής. Παράλληλα, εξετάζεται η καλλιτεχνική διαδρομή και η ασυμβίβαστη προσωπικότητα του Cellini, που συχνά οδηγούσε σε συγκρούσεις με πάτρωνες και εξουσιαστικούς μηχανισμούς. Η συνεργασία με τον Cosimo I de’ Medici, επισκιασμένη από προσωπικές ασυμβατότητες, καλλιτεχνικούς ανταγωνισμούς και δικαστικές διενέξεις, είχε ως τελικό αποτέλεσμα την καλλιτεχνική απομόνωση του Benvenuto Cellini. Η μελέτη αυτή βασίζεται σε πρωτογενείς πηγές, όπως η αυτοβιογραφία Vita, τα ποιήματα και τα θεωρητικά κείμενα του Cellini, στις μαρτυρίες των Vasari και Machiavelli και σε εκτενή δευτερογενή βιβλιογραφία. Μέσα από την περίπτωση Cellini-Cosimo, αναδεικνύονται οι δομικές αντιφάσεις της σχέσης τέχνης και εξουσίας στην Αναγέννηση.Item Open Access Ο κώδικας Ebnerianus στην Οξφόρδη: η ταυτότητα και οι χρήσεις μίας εικονογραφημένης Καινής Διαθήκης. Από την Κωνσταντινούπολη των Κομνηνών στη Γεωργία του Ύστερου ΜεσαίωναΝιούκα, Θωμαή (Πτυχιακή εργασία, 2025-10-02)Στην κεντρική Βιβλιοθήκη Bodleian του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης φυλάσσεται το εικονογραφημένο χειρόγραφο με αρίθμηση MS Auct. T. inf. 1. 10, γνωστό και ως Κώδικας Ebnerianus, ένα από τα σημαντικότερα σωζόμενα αντίγραφα Καινής Διαθήκης που χρονολογείται στο δεύτερο τέταρτο του 12ου αιώνα και διακρίνεται από την πολυτέλεια των υλικών και την πρωτοτυπία της εικονογράφησης. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να αναδείξει όψεις του συγκεκριμένου βιβλίου που το καθιστούν μοναδικό και εξέχον παράδειγμα παραγωγής χειρόγραφων στην Μέση Βυζαντινή περίοδο. Έτσι, θα παρουσιαστούν ο σχεδιασμός και η οργάνωση των κειμένων, τα υλικά και το περιεχόμενο της εικονογράφησης, ενώ θα αναφερθεί η ιστορική του «διαδρομή» ως τη Γεωργία του ύστερου Μεσαίωνα. Ακόμη, η αναλυτική περιγραφή των ολοσέλιδων μικρογραφιών και του κοσμήματος επιδιώκει να φωτίσει την καλλιτεχνική του αξία καθώς επίσης γνωρίσματα που εντάσσουν τον κώδικα στην ευρύτερη ομάδα ενός εικαζόμενου κωνσταντινοπολίτικου εργαστηρίου του πρώτου μισού του 12ου αιώνα. Τέλος, θα διερευνηθούν οι επιδράσεις που άσκησε ο κώδικας στην εικονογράφηση βιβλίων στη Γεωργία έως τα τέλη του 14ου αιώνα.Item Open Access Codex Amiatinus, από τα μοναστικά σκριπτόρια της Νορθούμπρια ως την Ιταλία: Ιστορικό πλαίσιο, διαδρομή και σημασία ενός από τα σημαντικότερα εικονογραφημένα χειρόγραφα του πρώιμου ΜεσαίωναΠαπουτσή, Ευαγγελία (Πτυχιακή εργασία, 2025-10-02)Ο Κώδικας Αμιατίνους (Codex Amiatinus) είναι το παλαιότερο σωζόμενο χειρόγραφο/αντίγραφο της Βίβλου γραμμένο στη Λατινική Βουλγάτα (Vulgata) (c. 700) και ένα από τα σημαντικότερα στο είδος του. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να μελετήσει το ιστορικό πλαίσιο δημιουργίας του, τη διαδρομή του από τη ΒΑ Αγγλία στη Φλωρεντία και την ιδιαίτερη αξία του ως εργαλείου για την κατανόηση της ιστορίας των βιβλικών μεταφράσεων και εικονογραφήσεων. Ειδικότερα θα γίνει αναλυτική περιγραφή του κώδικα και κυρίως των εικονογραφήσεων, του τρόπου ένταξής τους στο κείμενο καθώς και της σημασίας τους, εστιάζοντας στα προβλήματα που έχει αναδείξει η μέχρι σήμερα έρευνα. Ένα σημαντικό κομμάτι της εργασίας θα επικεντρωθεί στον σχολιασμό της διαδρομής του χειρογράφου από την μεσαιωνική Νορθούμπρια, τόπο δημιουργίας του, στο Μόντε Αμιάτα (Monte Amiata) της Τοσκάνης και μετέπειτα στη Φλωρεντία όπου και βρίσκεται μέχρι σήμερα. Επίσης θα εξεταστεί ο ρόλος του Κώδικα Αμιατίνους στην βιβλιογραφική παραγωγή των εργαστηρίων των δίδυμων μοναστηριών Γουέρμουθ-Τζάροου (Wearmouth-Jarrow) και θα γίνει σύγκριση του με άλλα σημαντικά χειρόγραφα από το ίδιο σκριπτόριο αλλά και από την κοντινή μονή του Λίντισφερν (Lindisfarne). Τέλος θα διερευνηθούν πιθανές καινοτομίες του κώδικα σε σχέση με άλλα χειρόγραφα της εποχής του.