Τμήμα Θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης (Π. Ε.)
Permanent URI for this collection
Browse by
Recent Submissions
Item Restricted access «Γυναίκες και τέχνη στο περιοδικό "Ζυγός" (1955-1983): Εικόνες, αφηγήσεις και έμφυλες ταυτότητες στην ελληνική τεχνοκριτική»Φωτεινάκη, Αφροδίτη (Πτυχιακή εργασία, 2026-07)Το θέμα της παρούσας πτυχιακής αφορά την ανάλυση της γυναικείας παρουσίας και εκπροσώπησης στο περιοδικό Ζυγός, το οποίο υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα περιοδικά τέχνης στην Ελλάδα κατά τον 20ό αιώνα. Η κεντρική μου αφετηρία είναι το ερώτημα πώς και σε ποιο πλαίσιο εμφανίζονται οι γυναίκες καλλιτέχνιδες και συγγραφείς στο Ζυγό. Με ενδιαφέρει να διερευνήσω αν ο λόγος που αρθρώνεται στις σελίδες του διαφοροποιείται ανάλογα με το φύλο του/της συντάκτη/ριας και ποια είναι η σχέση αυτών των αναπαραστάσεων με την ευρύτερη κοινωνική και πολιτισμική συνθήκη της εποχής. Η μελέτη θα βασιστεί σε ποιοτική ανάλυση του περιεχομένου επιλεγμένων τευχών του Ζυγού. Θα εστιάσω κυρίως σε άρθρα που είτε γράφτηκαν από γυναίκες είτε αναφέρονται σε γυναίκες δημιουργούς. Μεθοδολογικά, η ανάλυση θα συνδυάσει εργαλεία από τις φεμινιστικές σπουδές τέχνης, την ανάλυση λόγου (discourse analysis) και τις πολιτισμικές σπουδές. Έτσι, δεν θα περιοριστεί σε μια στατιστική αποτύπωση της ανισότητας, αλλά θα αναδείξει τους τρόπους με τους οποίους η απουσία ή η περιορισμένη παρουσία των γυναικών λειτουργεί ως ενεργός ιδεολογικός μηχανισμός, ο οποίος συγκροτεί κανόνες καλλιτεχνικής νομιμότητας και αποκλείει τις έμφυλες εναλλακτικές. Με αυτό τον τρόπο, η εργασία θα επιχειρήσει να συμβάλει σε μια πιο κριτική ανάγνωση της ιστορίας της τέχνης στην Ελλάδα. Στόχος είναι να αναδειχθεί το φύλο όχι απλώς ως παράγοντας καταγραφής, αλλά ως αναλυτική κατηγορία στη μελέτη της θεωρίας και της κριτικής της τέχνης. Θεωρώ πως η μελέτη του Ζυγού, ως πηγής με ιδιαίτερη βαρύτητα για την ελληνική καλλιτεχνική σκηνή, προσφέρει το κατάλληλο έδαφος για να φανερωθούν τόσο τα όρια όσο και οι δυνατότητες μιας πιο συμπεριληπτικής ιστοριογραφίας της τέχνης.Item Restricted access Η μεταπολεμική εξέλιξη της αθηναϊκής πολυκατοικίας: Από την αντιπαροχή στον Κριτικό Τοπικισμό των Δ. και Σ. ΑντωνακάκηΚυριακού, Φωτεινή (Πτυχιακή εργασία, 2026-06)Η παρούσα εργασία διερευνά τη σχέση μεταξύ της μεταπολεμικής αστικής ανάπτυξης της Αθήνας, του συστήματος της αντιπαροχής και της αρχιτεκτονικής σκέψης των Δημήτρη και Σουζάνας Αντωνακάκη. Στόχος της είναι να αναδείξει τον τρόπο με τον οποίο οι αρχές του κριτικού τοπικισμού και της αστικής συνέχειας μετασχηματίστηκαν σε εφαρμοσμένη σχεδιαστική πρακτική μέσα στο πλαίσιο της ελληνικής πολυκατοικίας. Αρχικά εξετάζεται το ιστορικό και θεσμικό πλαίσιο της μεταπολεμικής Αθήνας, με έμφαση στη ραγδαία αστικοποίηση, στον μηχανισμό της αντιπαροχής και στις επιπτώσεις των οικοδομικών κανονισμών στη διαμόρφωση του αστικού ιστού. Στη συνέχεια παρουσιάζονται οι θεωρητικές καταβολές του ελληνικού μοντερνισμού και του κριτικού τοπικισμού, όπως διαμορφώθηκαν μέσα από το έργο σημαντικών Ελλήνων αρχιτεκτόνων και τη διεθνή αρχιτεκτονική θεωρία. Το κύριο μέρος της έρευνας επικεντρώνεται στη συγκριτική τυπολογική και μορφολογική ανάλυση επτά πολυκατοικιών του γραφείου Atelier 66, που κατασκευάστηκαν μεταξύ 1960 και 1978. Μέσα από τη μελέτη της χωρικής οργάνωσης, της διαχείρισης των μεταβατικών χώρων, της υλικότητας και της σχέσης ιδιωτικού και συλλογικού χώρου, αναδεικνύεται η σταδιακή διαμόρφωση μιας ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής γλώσσας, η οποία υπερέβη τις συμβάσεις της τυποποιημένης αντιπαροχικής πολυκατοικίας. Η έρευνα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι Αντωνακάκη αξιοποίησαν δημιουργικά τους περιορισμούς της αγοράς και της νομοθεσίας, μετατρέποντάς τους σε εργαλεία αρχιτεκτονικής καινοτομίας. Το έργο τους συνιστά μια διαχρονικά επίκαιρη πρόταση για την ποιοτική συλλογική κατοίκηση και προσφέρει χρήσιμα θεωρητικά και σχεδιαστικά εργαλεία για τον επαναπροσδιορισμό της σύγχρονης ελληνικής πόλης.Item Restricted access Η τέχνη της πειθούς: Συγκριτική ανάλυση των προπαγανδιστικών αφισών της Σοβιετικής Ένωσης και της ναζιστικής Γερμανίας κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.Μαλαβάζου, Χριστίνα Ελένη (Πτυχιακή εργασία, 2026-07-02)Η παρούσα εργασία εξετάζει τη σοβιετική και τη ναζιστική προπαγανδιστική αφίσα ως μορφές μαζικής οπτικής πειθούς. Υποστηρίζει ότι οι δύο περιπτώσεις, παρά τις ριζικά διαφορετικές ιδεολογικές τους αφετηρίες, μοιράζονται ορισμένους κοινούς μηχανισμούς: απλοποίηση της ιστορίας, διχοτομική κατασκευή φίλου και εχθρού, συναισθηματική κινητοποίηση μέσω χρώματος και βλέμματος, και καθοδήγηση της ερμηνείας μέσω σύντομων σλόγκαν. Η σύγκριση δεν αποσκοπεί στην εξίσωση των δύο καθεστώτων, αλλά στην κατανόηση των οπτικών τεχνικών μέσω των οποίων η πολιτική εξουσία μετατρέπεται σε καθημερινό, άμεσα αναγνωρίσιμο και συναισθηματικά φορτισμένο μήνυμα. Σημαντική για τη σύγκριση των διαφορετικών καλλιτεχνικών πρακτικών είναι η κατανόηση των ριζικών διαφορών των δύο καθεστώτων. Στόχος της έρευνας είναι να αναλύσει και να συγκρίνει τους εικαστικούς και ψυχολογικούς μηχανισμούς και τις αισθητικές μεθόδους που χρησιμοποιούνται για τη διαμόρφωση συλλογικής συνείδησης από το σοβιετικό και το ναζιστικό καθεστώς τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Η εργασία αναδεικνύει τις ομοιότητες ανάμεσα στις μεθόδους της προπαγάνδας, και πώς αυτές οφείλονται σε κοινές επιρροές των δύο καθεστώτων, αλλά και τις αισθητικές διαφορές που προκύπτουν από τις διαφορετικές πολιτικές τους ιδεολογίες και κουλτούρες. Η εργασία υποστηρίζει ότι, παρά τις ιδεολογικές τους αντιθέσεις, η σοβιετική και η ναζιστική προπαγανδιστική αφίσα αξιοποίησαν κοινές τεχνικές μαζικής οπτικής πειθούς, διαφοροποιήθηκαν όμως ως προς την κατασκευή του υποκειμένου, της συλλογικότητας, του ηγέτη και του εχθρού. Κεντρικά ερωτήματα είναι με ποιους τρόπους τα οπτικά στοιχεία λειτουργούν ως φορείς ιδεολογίας και πώς αξιοποιούνται στις αφίσες οι ψυχολογικοί μηχανισμοί πειθούς, καθώς και ποια είναι η σχέση λόγουItem Embargo Το εικονογραφικό πρόγραμμα (τοιχογραφίες & φορητές εικόνες) του San Giorgio dei Greci και η συγκρότηση της ελληνορθόδοξης κοινότητας στη Βενετία (16ος—17ος αι.)Μωραΐτης, Ιωάννης - Ελευθέριος (Πτυχιακή εργασία, 2026-07-02)Η προτεινόμενη πτυχιακή εργασία πραγματεύεται τις σύνθετες διαδικασίες συγκρότησης της ελληνορθόδοξης κοινότητας Βενετίας, κατά τον 16ο και 17ο αιώνα. Συγκεκριμένα, θέτει στο επίκεντρο τον εμβληματικό ναό του Αγίου Γεωργίου των Ελλήνων (San Giorgio dei Greci, 1527), στη συνοικία Castello, και τον εικονογραφικό του διάκοσμο, καθώς για αιώνες υπήρξε σημείο αναφοράς για τους Έλληνόφωνους εμιγκρέδες στη Γαληνοτάτη. Το εσωτερικό του ναού, κατεξοχήν παράδειγμα μιας μικτής βυζαντινο-βενετικής τέχνης, πορίζει διαδοχικές φάσεις επιζωγράφησης, δύναται δε να συνδεθεί με την δράση επώνυμων ζωγράφων που φτάνουν κατά κύματα από τις βενετοκρατούμενες περιοχές της ανατολικής Μεσογείου. Στην εργασία επιχειρείται η λεπτομερής χαρτογράφηση των επάλληλων επιχειρήσεων εικονογράφησης του ναού και η ανάλυσή τους σε σχέση με σημαντικές στιγμές στην ιστορία της κοινότητας, οι οποίες πιθανώς αποτυπώνουν συλλογικές ταυτοτικές μετατοπίσεις εντός των ορίων της ελληνόφωνης κοινότητας της Βενετίας.Item Restricted access Η πρόσληψη της ζωγραφικής του Γιάννη Τσαρούχη μέσα από κριτικές και κείμενα για δύο από τις εκθέσεις του.Τσιγκάκου, Ματίνα (Πτυχιακή εργασία, 2026-03-05)Στην πτυχιακή αυτή εργασία θα διερευνήσουμε την πρόσληψη του έργου του Γιάννη Τσαρούχη μέσα από τα κείμενα και τις κριτικές που αφορούν στην αποτίμηση δύο εκθέσεών του. Την ατομική στη γκαλερί «Μέρλιν» (Αθήνα, 1966) και τη μετά θάνατον (post mortem) αναδρομική, στον εκθεσιακό χώρο «Wrightwood 659» (Σικάγο, 2021). Η επιλογή του θέματος προέκυψε από τη διαπίστωση πως πρόκειται για δύο εκθέσεις που -για διαφορετικούς λόγους η καθεμία- δεν έχουν αποτιμηθεί όπως θα αναμενόταν, ειδικά εάν αναλογιστούμε, για την πρώτη, τη σημασία των έργων που παρουσιάστηκαν και τον ρόλο που έπαιξαν στη μετέπειτα πορεία του καλλιτέχνη και, για τη δεύτερη, το γεγονός ότι αποτελούσε ταυτόχρονα την πρώτη αναδρομική και την πρώτη έκθεση του καλλιτέχνη στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Δεν υπάρχουν κείμενα εστιασμένα στην κομβική στιγμή της έκθεσης του 1966 ούτε φαίνεται να υπάρχει συστηματική καταγραφή και σχολιασμός των κριτικών και του αφηγήματος που δημιουργήθηκε, για να συστήσει τον καλλιτέχνη στο αμερικανικό κοινό το 2021. Η έρευνα βασίστηκε στην συλλογή και ανάλυση υλικού που αφορά σε: κριτικές από έντυπα και ψηφιακά δημοσιεύματα, κείμενα που αφορούν στη ζωή και το έργο του καλλιτέχνη (γραμμένα είτε από από τον ίδιο είτε από τους μελετητές του) καθώς και αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (Social Media) των ψηφιακών μέσων ενημέρωσης του Σικάγο και των επισκεπτών της έκθεσης. Συνοπτικά, τα βασικά σημεία που αναδείχθηκαν, αναφορικά με την πρόσληψη της ζωγραφικής του Τσαρούχη, είναι ότι οι σύγχρονοι του καλλιτέχνη τεχνοκριτικοί πιθανόν παραγνώρισαν τη σημασία των έργων που παρουσιάστηκαν στην έκθεση της Αθήνας- κάποια εκ των οποίων έγιναν ταυτόσημα με τη ζωγραφική του στη συνείδηση του κοινού- ενώ στην αναδρομική έκθεση του Σικάγο, η έμφαση δόθηκε στη σεξουαλική ταυτότητα του καλλιτέχνη και στο αίτημα για σεξουαλική απελευθέρωση, οπότε η ζωγραφική του ερμηνεύθηκε ως έργο ενός πρωτοπόρου queer καλλιτέχνη. Χαρακτηρισμός που, με τη σειρά του, παραγνωρίζει ένα μεγάλο μέρος του έργου και της φιλοσοφίας του καλλιτέχνη. Θεωρούμε τον Τσαρούχη μια σπάνια περίπτωση «κλασικού» καλλιτέχνη αφού το έργο του μπορεί να εξετάζεται σε διαφορετικές ιστορικές συγκυρίες, σε διαφορετικά χωρικά και πολιτιστικά πλαίσια με διαφορετικά κοινωνικά αιτήματα και να αποκαλύπτει ανάλογα με την σκοπιά θέασής του, νέες προεκτάσεις και ερμηνείες.Item Restricted access Μεταμορφώσεις της Τελετουργίας, Αντλώντας παραδείγματα από το έργο του Adrian PaciΣκόντι, Αρλίντα (Πτυχιακή εργασία, 0006-03-26)Η παρούσα εργασία εξετάσει την τελετουργία ως μηχανισμό οργάνωσης της ανθρώπινης εμπειρίας και διερευνά τρόπους με τους οποίους οι τελετουργικές λειτουργίες μετασχηματίζονται στη σύγχρονη εποχή και επανεμφανίζονται μέσα στο πεδίο της σύγχρονης τέχνης. Αφετηρία αποτελεί η ιστορική και θεωρητική συγκρότηση της έννοιας της τελετουργίας μέσα από βασικές ανθρωπολογικές προσεγγίσεις, όπου αναδεικνύεται ως πρακτική που οργανώνει τον χρόνο, τον χώρο, το σώμα και τις κρίσιμες μεταβάσεις της ζωής. Στη συνέχεια, εξετάζονται οι νεωτερικές συνθήκες που μετασχηματίζουν το καθεστώς της συλλογικής εμπειρίας και αποδυναμώνουν παραδοσιακές τελετουργικές μορφές, μέσα από θεωρητικές αναγνώσεις που αναδεικνύουν την απώλεια του ρυθμού, της συμβολικής διάρκειας και της κοινότητας. Η εργασία δεν αντιμετωπίζει την τελετουργία ως φαινόμενο που εξαφανίζεται, αλλά ως λειτουργία που επιμένει μετασχηματισμένη, συχνά αποσπασματικά και μη θεσμοθετημένα. Στο πλαίσιο αυτό, η σύγχρονη τέχνη προσεγγίζεται ως πεδίο όπου μπορούν να ανιχνευθούν τελετουργικές λειτουργίες, όχι ως αναπαραστάσεις παραδοσιακών τελετών, αλλά ως πρακτικές που ενεργοποιούν μηχανισμούς μετάβασης, συμμετοχής και σωματικής εμπλοκής. Η προβληματική εφαρμόζεται στη μελέτη επιλεγμένων έργων του Adrian Paci, τα οποία ενεργοποιούν ζητήματα μνήμης, πένθους, αναμονής και κοινωνικής ένταξης, συγκροτώντας σχήματα που παραπέμπουν σε τελετουργικούς μηχανισμούς. Συμπερασματικά, η εργασία υποστηρίζει ότι η τελετουργία, παρότι αποδυναμώνεται ως θεσμική μορφή, εξακολουθεί να λειτουργεί ως ενεργό σχήμα οργάνωσης εμπειρίας, το οποίο μεταμορφώνεται και επανεμφανίζεται στο σύγχρονο καλλιτεχνικό πεδίο.Item Restricted access Ο Ρόλος της Αφήγησης στην Κατασκευή της Ταυτότητας των Iστορικά Αναγνωρισμένων Δημιουργικών Υποκειμένων: Η Περίπτωση του Νικολάι ΓκόγκολΚουίνη, Αιμιλία (Πτυχιακή εργασία, 2026-03)Η παρούσα εργασία διερευνά την έννοια της ταυτότητας ως ιστορικής, κοινωνικής και πολιτισμικής κατασκευής, όπως αυτή συντίθεται μέσω των ιστορικών αφηγήσεων, της βιογραφίας και των λογοτεχνικών αναλύσεων Εξετάζοντας τις θεωρίες στοχαστών όπως ο Jean-François Lyotard, ο Michel Foucault και ο Hayden White, αναδεικνύεται η σχέση λόγου και εξουσίας και ο τρόπος, με τον οποίο οι αφηγήσεις συμβάλλουν στη συγκρότηση και διατήρηση κοινωνικών ιεραρχιών. Στο πλαίσιο αυτό, ο συγγραφέας προσεγγίζεται ως ιστορικό και πολιτισμικό προϊόν, φορέας πολλαπλών ταυτοτήτων, που κατασκευάζονται και επαναπροσδιορίζονται μέσω του έργου του, των βιογράφων του, του κριτικού λόγου και του αναγνωστικού κοινού. Η περίπτωση του συγγραφέα του 19ου αιώνα, Νικολάι Γκόγκολ επιλέγεται διότι η ιστορική προσωπικότητα του, κρίνεται ως αντιπροσωπευτικό παράδειγμα υβριδικής, κατακερματισμένης ταυτότητας. Η εργασία επιχειρεί να αναδείξει τις πολλαπλές εκφάνσεις της ταυτότητάς του, εθνικές, συγγραφικές, ψυχικές και έμφυλες και να διερευνήσει πώς αυτές αντανακλώνται στο έργο του, υπό το πρίσμα της μεταμοντέρνας και μετα-αποικιακής θεωρίας. Μέσα από τη συνάρθρωση φιλοσοφικών, ιστορικών και λογοτεχνικών προσεγγίσεων, ο Νικολάι Γκόγκολ αναδεικνύεται ως σύνθετο και αντιφατικό υποκείμενο, το οποίο συγκροτείται από τον λόγο, την ιστορία και τη μνήμη. Η εργασία καταλήγει ότι η κατανόηση του έργου του Γκόγκολ απαιτεί την αναγνώριση της υβριδικής φύσης της ταυτότητας του και την απελευθέρωσή του από μονοδιάστατες αναγνώσεις. Έτσι, ο Γκόγκολ αναδεικνύεται ως συμβολικό παράδειγμα της μεταμοντέρνας έννοιας του ταυτόχρονου, αντιφατικού και πολλαπλού υποκειμένου.Item Restricted access Αναπαραστάσεις αρρενωπότητας και σχολιασμός της εξουσίας στο έργο του γλύπτη Θόδωρου.Καμπούρης, Χρήστος (Πτυχιακή εργασία, 2026-03-02)Η παρούσα πτυχιακή εργασία εξετάζει το έργο του γλύπτη Θόδωρου, με αντικείμενο τη συγκρότηση της αρρενωπότητας και τη σύνδεση της με ζητήματα εξουσίας, σωματικής δράσης και συμμέτοχης του θεατή. Η έρευνα επικεντρώνεται σε επιλεγμένα έργα της περιόδου από τα μέσα της δεκαετίας του 1960 έως τις αρχές της δεκαετίας του 1980, κατά την οποία ο καλλιτέχνης ανέπτυξε πρακτικές συμμετοχικής γλυπτικής, επιτελεστικότητας και περφόρμανς. Κεντρικός άξονας της ανάλυσης είναι το μοτίβο της «Ματράκ-Φαλλού», το οποίο εξετάζεται ως συμβολικό αντικείμενο που συμπυκνώνει τη σχέση ανάμεσα στη φαλλική αναπαράσταση, τη βία, τη δημιουργία και τη χειραγώγηση. Μέσα από τη μελέτη έργων όπως το «Ξυπνητήρι του Μεσονυχτιού», η έκθεση «Γλυπτική για τη Συμμετοχή του Κοινού - Απαγορεύεται η Συμμετοχή», καθώς και μεταγενέστερες εγκαταστάσεις και περφόρμανς, αναδεικνύεται η μετατόπιση της γλυπτικής από το αντικείμενο στη δράση και η ενεργοποίηση του θεατή ως συμμέτοχου της εικαστικής πράξης. Η μεθοδολογία βασίζεται στη θεωρητική και ερμηνευτική ανάλυση έργων σε συνδυασμό με τη ιστορική και κοινωνικοπολιτική τους τοποθέτηση, καθώς και στη διασταύρωση της εικαστικής πρακτικής με θεωρητικές προσεγγίσεις γύρω από το σώμα, την επιτελεστικότητα και τον λόγο. Η ανάλυση δείχνει ότι στο έργο του Θόδωρου η αρρενωπότητα συγκροτείται ως διαρκής διαπραγμάτευση μέσω της σωματικής δράσης, της συμμετοχής και της αποδόμησης των συμβολικών μορφών εξουσίας.Item Restricted access Πως το ρωσικό μπαλέτο διαμόρφωσε τον κλασσικό χορό: Η θεμελιώδης συνδρομή των Marius Petipa και Agrippina Vaganova.Καρολίδου, Αικατερίνη (Πτυχιακή εργασία, 2025-03-12)Η παρακάτω πτυχιακή εργασία καταπιάνεται με την τέχνη του κλασσικού χορού. Πιο συγκεκριμένα, αφορά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα και τις αρχές του 20ου και το πώς η ίδια κατέληξε να αποτελεί τόσο μεγάλο κομμάτι της πολιτισμικής κουλτούρας της Ρωσίας. Ξεκινώντας με μία μικρή ιστορική αναδρομή, αναφέρονται η γέννηση και η εξέλιξη του στην Γαλλία και την Ιταλία τους προηγούμενους αιώνες, και πως το μπαλέτο αυτών των δύο χορών ήρθε σε επαφή και επηρέασε την Ρωσία Επιπλέον, γίνεται αναφορά στο κίνημα του ρομαντισμού, καθώς το ίδιο διαμόρφωσε σε μεγάλο βαθμό τα πρότυπα θηλυκότητας στον κλασσικό χορό. Μέσα από το ρομαντικό κίνημα δημιουργήθηκαν τα πιο διάσημα έργα του κλασσικού ρεπερτορίου, τα οποία οδήγησαν σε μία περίοδο μεγάλης άνθισης του μπαλέτου στην Ρωσία, στα τέλη του 19ου αιώνα. Η πτυχιακή εργασία επικεντρώνεται στα πρόσωπα των Marius Petipa και Agrippina Vaganova, καθώς και οι δύο έδρασαν στην Ρωσία και επηρέασαν σε πολύ μεγάλο βαθμό τη μορφή του μπαλέτου όπως την γνωρίζουμε σήμερα. Ο Marius Petipa, premier ballet master του κρατικού μπαλέτου της Αγίας Πετρούπολης, έχει μείνει γνωστός κυρίως μέσα από την δημιουργία πληθώρας έργων τα οποία αναπαράγονται μέχρι και σήμερα. Η Agrippina Vaganova δημιούργησε και δημοσίευσε την δική της παιδαγωγική μέθοδο, την οποία το σοβιετικό καθεστώς εκμεταλλεύτηκε και προώθησε προκειμένου να καταστήσει το μπαλέτο πολιτισμικό εθνικό σύμβολο της σοσιαλιστικής Ρωσίας.Item Restricted access Ο Αντώνης Πρωτοπάτσης μέσα από το βλέμμα του Γιώργου Πετρή: Τέχνη – Ιδεολογία – ΑντίστασηΜπάλλας, Ανδρέας (Πτυχιακή εργασία, 2025-10-09)Η παρούσα πτυχιακή εργασία εξετάζει την καλλιτεχνική και ιδεολογική πορεία του Αντώνη Πρωτοπάτση (1897-1947) μέσα από το βλέμμα του Γιώργου Πετρή (1916-1997), τεχνοκριτικού και στενού φίλου του καλλιτέχνη. Στόχος της μελέτης είναι η ανάδειξη της συμβολής του Πρωτοπάτση στη νεοελληνική τέχνη και στο πολιτισμικό πεδίο, με έμφαση στα λιγότερο γνωστά ύστερα χρόνια της ζωής του, καθώς και η ένταξη του έργου του σε ένα ευρύτερο κοινωνικό, πολιτισμικό και πολιτικό πλαίσιο. Παράλληλα, επιχειρείται μια πρώτη συστηματική αξιοποίηση αδημοσίευτου αρχειακού υλικού από το Αρχείο Γιώργου Πετρή, στο οποίο διασώζεται πλούσιο τεκμηριωτικό υλικό για τον Πρωτοπάτση, όπως προσωπική αλληλογραφία, σημειώσεις, χειρόγραφα και εικαστικό έργο. Η μεθοδολογία που ακολουθείται βασίζεται στην αναλυτική μελέτη πηγών όπως επιστολές, δημοσιεύματα, αρχειακά έγγραφα, εικαστικά έργα, καθώς και στη δευτερογενή βιβλιογραφία για την τέχνη και τη διανόηση του Μεσοπολέμου και της δεκαετίας του 1940. Μέσα από μια διττή προοπτική– αφενός την αυτοαναπαράσταση του Πρωτοπάτση στις επιστολές του προς τον Πετρή και αφετέρου την κριτική αποτίμησή του από τον δεύτερο– επιδιώκεται μια πιο ολοκληρωμένη ερμηνεία της προσωπικότητας και του έργου του. Η ανάλυση εμπλουτίζεται με ερμηνευτικά εργαλεία εμπνευσμένα από τις θέσεις του Walter Benjamin για τη σχέση τέχνης και πολιτικής, προκειμένου να γίνει κατανοητή η μετατόπιση του Πρωτοπάτση προς την Αριστερά και η ενεργός δράση του στα χρόνια της Αντίστασης. Τα αποτελέσματα της έρευνας αναδεικνύουν έναν πολυσχιδή και ριζοσπαστικό δημιουργό, ο οποίος υπερέβη τα όρια του παραδοσιακού «πνευματικού ανθρώπου» του Μεσοπολέμου. Ο Πρωτοπάτσης αναδύεται ως καλλιτέχνης που προσπάθησε να συνδέσει την τέχνη με τα κοινωνικά της συμφραζόμενα, διευρύνοντας τους αισθητικούς και ιδεολογικούς του ορίζοντες μέσα από την προσωπική και ιστορική εμπειρία του. Η μελέτη, συνολικά, εμπλουτίζει τη σύγχρονη έρευνα για την τέχνη του 20ού αιώνα και αναδεικνύει ειδικότερα πεδία έρευνας πάνω στο έργο του Πρωτοπάτση.Item Embargo Όψεις της καλλιτεχνικής ελευθερίας στον δημόσιο χώρο μέσα από νομολογιακά παραδείγματα του αγγλοσαξονικού και ηπειρωτικού δικαίουΠαπαδάκη, Μαρία (Πτυχιακή εργασία, 2025-10-02)Η παρούσα πτυχιακή εργασία εστιάζει στο ζήτημα της ελευθερίας της τέχνης στον δημόσιο χώρο μέσα από νομολογιακά παραδείγματα του ηπειρωτικού και αγγλοσαξονικού δικαίου, όπου τα δικαστήρια κλήθηκαν να αποφασίσουν για τα όρια της καλλιτεχνικής έκφρασης. Πιο συγκεκριμένα, εξετάζεται πώς οι εκάστοτε κοινωνικές, πολιτικές, αλλά κυρίως θρησκευτικές πεποιθήσεις έρχονται κάποιες φορές σε σύγκρουση με το δικαίωμα του καλλιτέχνη να δημιουργεί ελεύθερα και πώς τα δικαστήρια επιλύουν τις συγκρούσεις αυτές. Γίνεται αναφορά στο θεσμικό πλαίσιο, που ρυθμίζει την ελευθερία της τέχνης στην Ελλάδα, την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, αλλά και σε διεθνές επίπεδο, ώστε να αναδειχθούν η πολυπλοκότητά του και οι διαφορετικές προσεγγίσεις της καθεμιάς έννομης τάξης και στην κοινωνική λογοκρισία. Στη συνέχεια παρουσιάζονται αναλυτικά δύο δικαστικές υποθέσεις: Η μία αφορά στο έργο «Pasja» της πολωνής εικαστικής καλλιτέχνιδας Dorota Nieznalska, που θεωρήθηκε βλάσφημο με συνέπεια η καλλιτέχνιδα να διωχθεί, και η άλλη στο γλυπτό «Plumed Serpent» του Robert Graham στις ΗΠΑ, όπου κάποιοι θεώρησαν ότι πρόκειται για θρησκευτικό σύμβολο, που προάγει συγκεκριμένες θρησκευτικές πεποιθήσεις, και όχι για έργο τέχνης. Γίνεται ακόμη αναφορά στο πρόσφατο περιστατικό στην Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλέξανδρου Σούτσου, όπου βανδαλίστηκαν έργα τέχνης του εικαστικού Χριστόφορου Κατσαδιώτη, επειδή θεωρήθηκαν βλάσφημα. Από τη συγκριτική ανάλυση των υποθέσεων προκύπτει ότι, αν και τις περισσότερες φορές το θεσμικό πλαίσιο παρέχει σημαντικές εγγυήσεις προστασίας της ελευθερίας της τέχνης, η πρόσληψη της τελευταίας από τα μέλη του κοινωνικού συνόλου και οι πολιτισμικές συνθήκες που κάθε φορά επικρατούν διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην εφαρμογή του και στην εν γένει αντιμετώπιση των καλλιτεχνών και του έργου τους. Η εργασία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η υπεράσπιση της ελευθερίας της τέχνης παραμένει ένα ανοιχτό ζήτημα.Item Embargo Σχέσεις πατρωνίας τον 16ο αιώνα στην αναγεννησιακή Φλωρεντία: Η περίπτωση του αρχιδούκα Cosimo I dei Medici και του χρυσοχόου και γλύπτη Benvenuto CelliniΒαραλή, Δέσποινα (Πτυχιακή εργασία, 2025-10-07)Η παρούσα εργασία διερευνά την συνεργασία του Benvenuto Cellini με τον Cosimo I de’ Medici, εστιάζοντας στην ένταση ανάμεσα στην ατομική δημιουργικότητα και την πολιτικά ελεγχόμενη τέχνη στην Ιταλική Αναγέννηση. Επίσης, αναλύεται η πολιτιστική στρατηγική του Μεδίκειου καθεστώτος, το οποίο αξιοποίησε την τέχνη ως εργαλείο πολιτικής νομιμοποίησης, κοινωνικής ηγεμονίας και ιδεολογικής προβολής. Παράλληλα, εξετάζεται η καλλιτεχνική διαδρομή και η ασυμβίβαστη προσωπικότητα του Cellini, που συχνά οδηγούσε σε συγκρούσεις με πάτρωνες και εξουσιαστικούς μηχανισμούς. Η συνεργασία με τον Cosimo I de’ Medici, επισκιασμένη από προσωπικές ασυμβατότητες, καλλιτεχνικούς ανταγωνισμούς και δικαστικές διενέξεις, είχε ως τελικό αποτέλεσμα την καλλιτεχνική απομόνωση του Benvenuto Cellini. Η μελέτη αυτή βασίζεται σε πρωτογενείς πηγές, όπως η αυτοβιογραφία Vita, τα ποιήματα και τα θεωρητικά κείμενα του Cellini, στις μαρτυρίες των Vasari και Machiavelli και σε εκτενή δευτερογενή βιβλιογραφία. Μέσα από την περίπτωση Cellini-Cosimo, αναδεικνύονται οι δομικές αντιφάσεις της σχέσης τέχνης και εξουσίας στην Αναγέννηση.Item Embargo Ο κώδικας Ebnerianus στην Οξφόρδη: η ταυτότητα και οι χρήσεις μίας εικονογραφημένης Καινής Διαθήκης. Από την Κωνσταντινούπολη των Κομνηνών στη Γεωργία του Ύστερου ΜεσαίωναΝιούκα, Θωμαή (Πτυχιακή εργασία, 2025-10-02)Στην κεντρική Βιβλιοθήκη Bodleian του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης φυλάσσεται το εικονογραφημένο χειρόγραφο με αρίθμηση MS Auct. T. inf. 1. 10, γνωστό και ως Κώδικας Ebnerianus, ένα από τα σημαντικότερα σωζόμενα αντίγραφα Καινής Διαθήκης που χρονολογείται στο δεύτερο τέταρτο του 12ου αιώνα και διακρίνεται από την πολυτέλεια των υλικών και την πρωτοτυπία της εικονογράφησης. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να αναδείξει όψεις του συγκεκριμένου βιβλίου που το καθιστούν μοναδικό και εξέχον παράδειγμα παραγωγής χειρόγραφων στην Μέση Βυζαντινή περίοδο. Έτσι, θα παρουσιαστούν ο σχεδιασμός και η οργάνωση των κειμένων, τα υλικά και το περιεχόμενο της εικονογράφησης, ενώ θα αναφερθεί η ιστορική του «διαδρομή» ως τη Γεωργία του ύστερου Μεσαίωνα. Ακόμη, η αναλυτική περιγραφή των ολοσέλιδων μικρογραφιών και του κοσμήματος επιδιώκει να φωτίσει την καλλιτεχνική του αξία καθώς επίσης γνωρίσματα που εντάσσουν τον κώδικα στην ευρύτερη ομάδα ενός εικαζόμενου κωνσταντινοπολίτικου εργαστηρίου του πρώτου μισού του 12ου αιώνα. Τέλος, θα διερευνηθούν οι επιδράσεις που άσκησε ο κώδικας στην εικονογράφηση βιβλίων στη Γεωργία έως τα τέλη του 14ου αιώνα.Item Embargo Codex Amiatinus, από τα μοναστικά σκριπτόρια της Νορθούμπρια ως την Ιταλία: Ιστορικό πλαίσιο, διαδρομή και σημασία ενός από τα σημαντικότερα εικονογραφημένα χειρόγραφα του πρώιμου ΜεσαίωναΠαπουτσή, Ευαγγελία (Πτυχιακή εργασία, 2025-10-02)Ο Κώδικας Αμιατίνους (Codex Amiatinus) είναι το παλαιότερο σωζόμενο χειρόγραφο/αντίγραφο της Βίβλου γραμμένο στη Λατινική Βουλγάτα (Vulgata) (c. 700) και ένα από τα σημαντικότερα στο είδος του. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να μελετήσει το ιστορικό πλαίσιο δημιουργίας του, τη διαδρομή του από τη ΒΑ Αγγλία στη Φλωρεντία και την ιδιαίτερη αξία του ως εργαλείου για την κατανόηση της ιστορίας των βιβλικών μεταφράσεων και εικονογραφήσεων. Ειδικότερα θα γίνει αναλυτική περιγραφή του κώδικα και κυρίως των εικονογραφήσεων, του τρόπου ένταξής τους στο κείμενο καθώς και της σημασίας τους, εστιάζοντας στα προβλήματα που έχει αναδείξει η μέχρι σήμερα έρευνα. Ένα σημαντικό κομμάτι της εργασίας θα επικεντρωθεί στον σχολιασμό της διαδρομής του χειρογράφου από την μεσαιωνική Νορθούμπρια, τόπο δημιουργίας του, στο Μόντε Αμιάτα (Monte Amiata) της Τοσκάνης και μετέπειτα στη Φλωρεντία όπου και βρίσκεται μέχρι σήμερα. Επίσης θα εξεταστεί ο ρόλος του Κώδικα Αμιατίνους στην βιβλιογραφική παραγωγή των εργαστηρίων των δίδυμων μοναστηριών Γουέρμουθ-Τζάροου (Wearmouth-Jarrow) και θα γίνει σύγκριση του με άλλα σημαντικά χειρόγραφα από το ίδιο σκριπτόριο αλλά και από την κοντινή μονή του Λίντισφερν (Lindisfarne). Τέλος θα διερευνηθούν πιθανές καινοτομίες του κώδικα σε σχέση με άλλα χειρόγραφα της εποχής του.Item Restricted access Η παλίμψηστη γραφή στους πίνακες του Αλέκου ΛεβίδηΓεωργούλης, Μιλτιάδης-Συμεών (Πτυχιακή εργασία, 2025-10-10)Η παρούσα εργασία εξετάζει παραδειγματικά ζωγραφικούς πίνακες από το ώριμο έργο του Αλέκου Λεβίδη. Οι πίνακες αυτοί προσεγγίζονται στον άξονα της διαχρονίας και της συγχρονίας σαν παλίμψηστα έργα, στο πλαίσιο της διαεικονικότητας, ως δοκιμές γραφής «δεύτερου βαθμού», θεματικές και μορφικές επανοικειοποιήσεις που αποτελούν προϊόντα ευανάγνωστης μίμησης ή μετασχηματισμού από την προγενέστερη ζωγραφική παράδοση (αρχαία, μεσαιωνική, νεότερη, ελληνική και διεθνή). Πολύ περισσότερο από ένα οπτικό κολλάζ, οι εξεταζόμενοι πίνακες του Λεβίδη ενδείκνυνται για ένα διανοητικό παιχνίδι, μία ανάγνωση βραδείας καύσεως με αισθητικές και πολιτικές προεκτάσεις. Η εργασία αυτή επιχειρεί να αναλύσει αυτού του είδους τους πίνακες ανατρέχοντας στην Ιστορία της Τέχνης να δώσει ορισμένα ερμηνευτικά αποτελέσματα, καθώς και να παρουσιάσει μία πιθανή εξήγηση για την επιλογή του καλλιτέχνη να επιλέξει με τόση συνέπεια αυτή την πολυστρωματική γραφή.Item Restricted access Vincent van Gogh: Η αυτοεικόνα του καλλιτέχνη μέσα από τις επιστολές τουΘανέλλας, Κωνσταντίνος (Πτυχιακή εργασία, 2025-10-10)Ο Vincent van Gogh υπήρξε μια από τις πιο ιδιοφυείς και ταραγμένες μορφές της τέχνης του 19ου αιώνα, και η εκτενής επιστολογραφία του –κυρίως με τον αδελφό του Theo – αποτελεί καθρέφτη της εσωτερικής του πορείας. Στις επιστολές του αποτυπώνεται όχι μόνο η βαθιά αδελφική σχέση και στήριξη, αλλά και οι αγωνίες του σχετικά με την καλλιτεχνική του ταυτότητα, την πίστη στον Θεό, την αποξένωσή του και τη θέση του στον κόσμο. Η μητέρα του, Anna Cornelia Carbentus, υπήρξε επίσης αποδέκτης σημαντικών γραμμάτων, τα οποία φανερώνουν την ανάγκη του για την οικογενειακή θαλπωρή. Η πρώιμη επαφή του με την Gallery Goupil, όπου εργάστηκε, τον έφερε σε επαφή με το εμπόριο τέχνης, αλλά ταυτόχρονα ενίσχυσε το αίσθημα του ανικανοποίητου. Στη ζωγραφική του ο van Gogh αναζητούσε απελευθέρωση από τις ακαδημαϊκές φόρμες, δίνοντας προτεραιότητα στο συναίσθημα και στο βίωμα και το πέτυχε, ενώ η λογοτεχνία υπήρξε γι’ αυτόν πηγή έμπνευσης και στοχασμού. Ωστόσο, η ψυχική του αστάθεια, που περιγράφεται σε αρκετές επιστολές, τον οδήγησε στην απομόνωση και, τελικά, στην αυτοχειρία. Η αλληλογραφία του, πέρα από προσωπικό ντοκουμέντο, λειτουργεί και ως πολύτιμο κλειδί κατανόησης της ζωγραφικής του και της υπαρξιακής του αγωνίας.Item Restricted access Η τέχνη μέσα από το βλέμμα του Νικόλαου ΚάλαςΤροχίδου, Βασιλική (Πτυχιακή εργασία, 2025-10-02)Η παρούσα εργασία εξετάζει τη θεωρητική, τεχνοκριτική και επιμελητική δραστηριότητα του Νικόλαου Κάλας, εστιάζοντας στη συμβολή του στη διαμόρφωση της ελληνικής και διεθνούς διανόησης του 20ού αιώνα. Μέσα από την καταγραφή της βιογραφικής και πνευματικής του διαδρομής, αναλύονται τρεις κομβικές φάσεις της ζωής του: η Αθήνα, το Παρίσι και η Νέα Υόρκη. Οι πόλεις αυτές δεν λειτουργούν μόνο ως γεωγραφικοί και χρονικοί σταθμοί αλλά και ως ιδεολογικά πλαίσια που καθόρισαν την πορεία και σκέψη του: μαρξισμός (Αθήνα), φροϋδομαρξισμός (Αθήνα και Παρίσι) και υπερρεαλισμός (Παρίσι και Νέα Υόρκη). Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα θεωρητικά του έργα και στις παρεμβάσεις του στον χώρο της τεχνοκριτικής, καθώς και στη σημασία της επιμελητικής του δράσης ως πεδίο εφαρμογής των ιδεών του. Τέλος, η εργασία αποτιμά το έργο του Κάλας υπό το πρίσμα της σύγχρονης σκέψης, αναδεικνύοντας τη διαχρονικότητα της προσέγγισής του στην τέχνη ως μέσο αισθητικής, κοινωνικής και πολιτικής παρέμβασης.Item Restricted access Προσεγγίζοντας την αισθητική του κιτς μέσω του "Avant Garde and Kitsch" του Clement GreenbergΚολυφέτη, Μαριάνθη (Πτυχιακή εργασία, 2025-09-09)Η εκπόνηση της εργασίας σκοπεύει στην πολύπλευρη προσέγγιση της αισθητικής του κιτς με άξονα το κείμενο “Avant Garde & Kitsch”, του Clement Greenberg. Ακολουθώντας τη δομή του εν λόγω κειμένου, αρχικά, αναπτύσσεται ένας κριτικός διάλογος γύρω από τις έννοιες του ακαδημαϊσμού, του αλεξανδρινισμού και της πρωτοπορίας με στόχο την θεωρητική και ιστορική πλαισίωση του κιτς. Κατόπιν, αφού αναφερθούν επιγραμματικά οι διάφοροι ορισμοί του κιτς, δίνεται έμφαση στην ανάδειξη του ως πολιτισμικό φαινόμενο, διατρέχοντας ολόκληρη την εργασία. Περαιτέρω, μέσα από τις κριτικές θεωρίες διαφόρων συγγραφέων μεταξύ των οποίων του Matei Calinescu, του Hermann Broch, του Umberto Eco, εξετάζονται οι πολύπλοκοι παράγοντες που συνθέτουν το αισθητικό φαινόμενο. Συγκεκριμένα, γίνεται λόγος για την ποιότητα της αστικής κουλτούρας, τον ρόλο της εκπαίδευσης τόσο στα αστικά όσο και στα στρώματα της ελίτ και την ουσιαστική παιδαγωγική λειτουργία του κιτς, με τον όρο απαλλαγμένο πλέον από το φλοιό της κατώτερης τέχνης/του κακού γούστου. Ακολουθεί μία διεξοδική ανάλυση για την σχέση της πρωτοπορίας με το κιτς, υπό το πρίσμα των Βaudelaire, Nietzche και Adorno, μεταξύ άλλων, αναδεικνύοντας την σχέση αλληλοσυμπλήρωσης τους, παρά τις καίριες διαφορές που υπογραμμίζονται. Επίσης, εντοπίζονται οι ρίζες της αισθητικής του κιτς ανατρέχοντας στην ιστορία και συνδέοντας την με το ιστορικό φαινόμενο της Θρησκευτικής Μεταρρύθμισης και με το ρεύμα του Ρομαντισμού. Τέλος, εξετάζεται ο ρόλος του κιτς στις πολιτικές πρακτικές, ιδίως ως εργαλείου πολιτικής προπαγάνδας.Item Restricted access Βιο-αισθητικές προσεγγίσεις στον περιβαλλοντικό εγγραμματισμόΚυβέλος, Χρήστος (Πτυχιακή εργασία, 2025-07-01)Η παρούσα εργασία διερευνά τρόπους και διδακτικές πρακτικές που μπορούν να συνεισφέρουν στη ενδυνάμωση των μαθημάτων του περιβαλλοντικού εγγραμματισμού στη σχολική εκπαίδευση. Για το σκοπό αυτό μερικά έργα από το χώρο της σύγχρονης τέχνης θα χρησιμοποιηθούν ως καθοδηγητικά εργαλεία σε project και διαθεματικά σενάρια περιβαλλοντικού εγγραμματισμού. Για την πληρέστερη ενσωμάτωση των έργων στα εκπαιδευτικά σενάρια κρίθηκε αναγκαίο να οριοθετηθεί ένα πεδίο συνάντησης μεταξύ θεωρίας και τέχνης. Το πρώτο μέρος της εργασίας αφιερώνεται στο παραπάνω εγχείρημα. Η έννοια της συνύφανσης που προτείνει ο Ian Hodder φωτίζει διαδικασίες αλληλεξάρτησης και παγίδευσης ανθρώπων και πραγμάτων. Η C. Pelluchon προτείνει μια αναθεώρηση της διαφωτιστικής παράδοσης ενσωματώνοντας σε αυτήν τον οικολογικό προβληματισμό της εποχής μας. Από την πλευρά της πολιτικής οικολογίας η σκέψη του B. Latour μάς καλεί να επεξεργαστούμε ένα νέο οδικό χάρτη προς το επίγειο. Η έννοια της απεδαφικοποίησης, συνεισφορά των G. Deleuze και F. Guattari, μπορεί να διασταυρωθεί με πτυχές της νεωτερικότητας όπως ο παροντισμός και η λήθη, έννοιες που επεξεργάζονται αντίστοιχα οι F. Hartog και P. Connerton. Στο δεύτερο μέρος εξετάζονται έργα των Jenny Kendler, Takashi Kuribayashi, Marjetica Potrč και Anne Percoco. Τα επιλεγμένα έργα επιχειρούν μια τομή στους καθιερωμένους λόγους, προβάλουν την οικολογική κατάρρευση, θέτουν ζητήματα πολιτικής τάξης και καλούν σε περιβαλλοντική αφύπνιση χωρίς όμως να υιοθετούν την οπτική του πολιτισμικού πεσιμισμού. Την ίδια στιγμή προσφέρουν πολλές δυνατότητες κριτικής ανάγνωσης, αναστοχασμού, αναίρεσης του ανθρωποκεντρισμού και καλλιέργειας της μέριμνας για τον έμβιο κόσμο. Μια παραδοχή που κάνουμε στο πλαίσιο της εργασίας είναι ότι ενσωματώνοντας τις παραπάνω λειτουργίες στον περιβαλλοντικό εγγραμματισμό ισχυροποιείται η εκπαιδευτική πράξη, αποκτά εννοιολογικό πλούτο και πληρότητα περιεχομένου.Item Restricted access Η εκθεσιακή δραστηριότητα του Αλέξανδρου Ιόλα στην Ελλάδα: από τη διεθνή στην τοπική σκηνήΦλώρος, Φώτιος (Πτυχιακή εργασία, 2025-06-30)Η μόνιμη εγκατάσταση του Αλέξανδρου Ιόλα στην Ελλάδα συμπίπτει με την περίοδο της μεταπολίτευσης. Η ακριβής χρονολογία δεν εξακριβώνεται, αλλά τοποθετείται μεταξύ 1974-76. Μετά την πτώση της Χούντας πολλοί καλλιτέχνες με τους οποίους ο Ιόλας διατηρούσε στενές σχέσεις (όπως ο Takis, ο Πανιάρας, ο Φασιανός κ.α.) επέστρεψαν στην Ελλάδα. Μαζί τους επαναπατρίστηκαν και προσωπικότητες που διέμεναν στο εξωτερικό κατά την επταετία φέρνοντας έναν νέο αέρα. Πιθανότατα μέσα σε αυτό το κλίμα αποφάσισε και ο Ιόλας να εγκατασταθεί στην Ελλάδα. Η επαφή του, ωστόσο, με την εγχώρια θεσμική καλλιτεχνική σκηνή είχε ξεκινήσει το 1971 με τη συνεργασία του την Γκαλερί Ζουμπουλάκη. Ο Ιόλας συνεργάστηκε με σχεδόν όλες τις γκαλερί και τις αίθουσες τέχνης που δραστηριοποιούνταν εκείνη την εποχή στην Ελλάδα εκθέτοντας έργα Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών –σε αρκετές περιπτώσεις για πρώτη φορά. Αξιοποιώντας τις διασυνδέσεις του με εικαστικούς και συλλέκτες του εξωτερικού, τροφοδότησε ελληνικές γκαλερί με έργα διεθνών καλλιτεχνών που υπό άλλες συνθήκες η έκθεσή τους θα καθίστατο αδύνατη. Κορυφαίο παράδειγμα αποτελεί η έκθεση που διοργάνωσε το 1978 με έργα του Max Ernst σε τέσσερις διαφορετικούς εκθεσιακούς χώρους της Αθήνας ταυτόχρονα, ενισχύοντας έτσι το διεθνές προφίλ των εγχώριων γκαλερί και προσφέροντας νέα ερεθίσματα στους σύγχρονους Έλληνες καλλιτέχνες. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να φωτίσει μία σκοτεινή περίοδο της επαγγελματικής δραστηριότητας του Αλέξανδρου Ιόλα για την οποία ελάχιστα είναι γνωστά. Στόχος, λοιπόν, της έρευνας είναι η χαρτογράφηση της παρουσίας του διεθνούς γκαλερίστα στην καλλιτεχνική σκηνή της Ελλάδας και η τεκμηρίωσή της μέσα από αρχειακό και μη υλικό.