Τμήμα Θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης (Π. Ε.)

Permanent URI for this collection

Browse by

Recent Submissions

Results 1 - 5 of 95
  • Item
    Open Access
    Ζητήματα αντίστιξης στη μουσική και στην αρχιτεκτονική
    Καλλιαντέρη, Μαρία Ι. (Πτυχιακή εργασία, Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών, 2024)
    Η μουσική και η αρχιτεκτονική είναι δύο τέχνες που βρίσκονται σε στενή σχέση μεταξύ τους, μολονότι παραδοσιακά εκλαμβάνονται ως χρονική και χωρική τέχνη αντίστοιχα. Βασίζονται σε κοινές αρχές σχεδιασμού και δημιουργίας, μια από τις οποίες είναι και η αντίστιξη. Η αντίστιξη ως συνθετικό εργαλείο αποτελεί τη βάση της πολυφωνικής μουσικής, αλλά χρησιμοποιείται ευρέως και στην αρχιτεκτονική. Στόχος της εργασίας είναι η διερεύνηση της εφαρμογής των αρχών της μουσικής αντίστιξης στην αρχιτεκτονική. Στο πρώτο μέρος της εργασίας αναλύονται οι βασικές τεχνικές αντίστιξης ως εργαλεία μουσικής σύνθεσης. Στο δεύτερο μέρος, αρχικά προσδιορίζεται το νόημα των αντιστικτικών αυτών σχέσεων στο πεδίο της αρχιτεκτονικής. Στη συνέχεια διερευνάται η εφαρμογή των τεχνικών αντίστιξης στην αρχιτεκτονική σύνθεση, μέσα από αρχιτεκτονικά παραδείγματα διαφόρων εποχών.
  • Item
    Open Access
    Η επιρροή των αισθητικών ιδεών του Immanuel Kant στο λογοτεχνικό έργο του Novalis (Friedrich von Hardenberg)
    Δρίτσα, Ευδοκία Χρ. (Πτυχιακή εργασία, Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών, 2023)
    Η παρούσα εργασία δημιουργήθηκε ώστε να θέσει προβληματισμούς σε σχέση με την επικοινωνία μεταξύ των επιστημών, ένα φαινόμενο που έπαιρνε όλο και μεγαλύτερες διαστάσεις λόγω της συσσώρευσης ιδεών κατά την περίοδο του Διαφωτισμού. Σε έναν όλο και πιο πολύπλοκο φιλοσοφικό κλάδο όπως αυτός της Αισθητικής, η μορφή του Immanuel Kant έδωσε απαντήσεις σε καίριους προβληματισμούς που συνέδεσαν την αισθητική με την φιλοσοφία της φύσης, τη μεταφυσική, την ηθική. Η Κριτική της Κριτικής Δύναμης αποτελεί μέχρι σήμερα ένα από τα σημαντικότερα έργα στην ιστορία της φιλοσοφίας της τέχνης και οι καινοτόμες ιδέες που παρουσιάστηκαν εκεί έδωσαν πρόσφορο έδαφος σε σύγχρονους και μεταγενέστερους του Kant φιλοσόφους για περαιτέρω προβληματισμό. Περί τα τέλη του 18ου αιώνα, οι πρώτες εμφανίσεις του Ρομαντικού κινήματος είχαν πραγματοποιηθεί σε Γερμανία, Γαλλία και Αγγλία. Η επικράτηση του συναισθήματος και της δυναμικής κίνησης του κόσμου, του αποκρυφισμού και της προβολής της ατομικότητας είναι στοιχεία που καθιέρωσαν τη Ρομαντική γραφή σε ένα αυτόνομο κίνημα ιδεών. Το Ρομαντικό Ιδεώδες συνέλαβε πιο αισθητά ο Novalis, κατά κόσμον Friedrich Von Hardenberg, ο οποίος μνημονεύεται μέχρι σήμερα ώς ο σημαντικότερος εκπρόσωπος αυτού που ονομάστηκε «Πρώιμος Γερμανικός Ρομαντισμός». Ως πολυμαθέστατος και εξαιρετικά καταρτισμένος μελετητής σε πολλές επιστήμες όπως η νομική, η φιλοσοφία, τα μαθηματικά, η μεταλλειολογία και η ιστορία, ο Novalis διάβαζε και σχολίαζε όλους τους σύγχρονους φιλοσόφους. Κρατούσε φιλοσοφικές σημειώσεις, έγραφε ποιήματα, δοκίμια, πρόζα και μυθιστορήματα εντάσσοντας σε αυτά τις προσωπικές του απόψεις, οι οποίες αποτελούν ένα κράμα του στοχασμού του πάνω σε δύο μορφές που υποστήριζε ενθέρμως: του Johann Gottlieb Fichte και του Immanuel Kant. Ωστόσο ο τρόπος που δόμησε τα έργα του, η λογική του σκέψη στα πιο ουσιώδη ζητήματα περί Θεού και πνεύματος της Ποίησης, οι ιδέες του για την πολιτική δομή της κοινωνίας και η αναζήτηση του για τη φύση και την πραγματικότητα της Φαντασίας είναι όλα ερωτήματα που εντοπίζουμε στον Kant και για τα οποία δίνει λύσεις. Συμπερασματικά, η εργασία αυτή έχει ως ιδιαίτερο στόχο να αναδείξει το πως ένας μεταγενέστερος του Kant συγγραφέας όπως ο Novalis, επεξεργάστηκε το έργο του προκειμένου να δημιουργήσει μια γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ φιλοσοφίας και λογοτεχνίας. Αφού πρωτίστως εκτίθενται και σχολιάζονται οι βασικότερες θέσεις της Κριτικής της Κριτικής Δύναμης,ώστε να κατανοηθεί καλύτερα η φιλοσοφική σκέψη του Kant πάνω στην αισθητική και την τελεολογία της φύσης, στη συνέχεια παρουσιάζονται οι αντιστοιχίες στην σκέψη και των δύο συγγραφέων (Kant-Novalis) για ζητήματα αισθητικά, θεολογικά και φιλοσοφικά, μέσα από την ανάλυση των τριών διασημότερων λογοτεχνικών έργων του Novalis.
  • Item
    Open Access
    Δρώντες τίτλοι: Ονομάζοντας την Εικόνα
    Ράινχαρτ, Χριστίνα Ν. (Πτυχιακή εργασία, Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών, 2023)
    Η πτυχιακή έρευνα με τίτλο Δρώντες Τίτλοι: Ονοματίζοντας την εικόνα εξετάζει το φαινόμενο των τίτλων στην τέχνη, του κοινού γλωσσικού στοιχείου των περισσότερων έργων, επιχειρώντας να τους προσδώσει την ορατότητα που έχουν στερηθεί από την επιστημονική έρευνα και να προσφέρει μια εναλλακτική ματιά στην ιστορία της τέχνης. Μετά από μία σύντομη ιστορική ανασκόπηση των τίτλων των έργων τέχνης, αναλύεται η επενέργεια του τίτλου στο δίκτυο σχέσεων που σχηματίζεται γύρω από το έργο. Μελετώνται η σημασία και η επίδραση του τίτλου στη σχέση του κοινού με το έργο, στην επικοινωνία του θεατή του έργου με τον καλλιτέχνη ή όποιο άλλο υποκείμενο έχει αποδώσει τον τίτλο στο έργο, καθώς και στο διάλογο του έργου με το ευρύτερο οικοσύστημα του κόσμου της τέχνης, την κοινωνία, την πολιτική και την ιστορία. Αξιοποιείται η μεταδομιστική προσέγγιση, κυρίως υπό τους όρους του Jacques Derrida και του Roland Barthes ως προς τον τρόπο που η γλώσσα κατασκευάζει τον κόσμο - άρα και τα έργα τέχνης –, αλλά και ως προς τη μετατόπιση της προσοχής από το κυρίως αντικείμενο - έργο στον τίτλο, ένα στοιχείο που θεωρείται επιπρόσθετο και πάρεργο. Η παρούσα μελέτη αναδεικνύει την καθοριστικό ρόλο του τίτλου στη διαμόρφωση της αισθητικής εμπειρίας και της ερμηνείας του έργου από το θεατή, τη σημασία του ως γλώσσα για την επικοινωνία μεταξύ των υποκειμένων που συνδέονται με το έργο, καθώς και την μικροπολιτική που συντελείται στον τίτλο, συνδέοντας το έργο με το ευρύτερο συγκείμενό του.
  • Item
    Open Access
    Ο σκηνοθέτης ως Αρχιτέκτονας: Η Δόμηση του φαντασιακού χώρου στην «Ώρα του Λύκου» (Vargtimmen) του Ingmar Bergman
    Σούλη, Άννα-Ειρήνη (Πτυχιακή εργασία, Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών, 2023)
    Στην παρούσα εργασία με θέμα «ο Σκηνοθέτης ως Αρχιτέκτονας», διερευνάται η διάσταση της ποιητικής διαδικασίας του κινηματογράφου από τον δημιουργό, διαμέσου της ανάλυσης του φαντασιακού χώρου και της δόμησης αυτού. Πιο συγκεκριμένα, ακολουθείται μια φαινομενολογική μελέτη του χώρου, η οποία επικεντρώνεται σε πρώτο επίπεδο στην εξέταση του οπτικού, απτικού, του ηχητικού και τέλος του τυχαίου χώρου και της κατασκευής του, στο πλαίσιο του κινηματογραφικού περιβάλλοντος, σκιαγραφώντας έτσι μια αρχιτεκτονική των αισθήσεων. Στη συνέχεια, και με απώτερο στόχο την ισχυροποίηση της κεντρικής θέσεως, αποβλέποντας παράλληλα στη βαθύτερη κατανόηση της σχέσης που συνδέει τον σκηνοθέτη με τον αρχιτέκτονα, πραγματοποιείται ένα είδος τοποανάλυσης τεκμηριωμένης βάσει της ταινίας που έχει επιλεχθεί, η οποία δεν ειναι άλλη από την «Ώρα του Λύκου» (Vargtimmen) του σκηνοθέτη Ingmar Bergman. Σύμφωνα με την εν λόγω μέθοδο, λοιπόν, η ταινία διαιρείται σε τρεις χωρικές «ζώνες»-«τόπους» προσέγγισης του φαντασιακού, όπως εμφανίζονται στο έργο. Ως «χωρικές ζώνες» έχουν επιλεγεί το σπίτι, το δάσος, καθώς και η χωρική έννοια του ιερού. Έπειτα διαμέσου της χωρικής ανάλυσης που πραγματοποιείται, η έννοια της τοπο ανάλυσης, οδηγεί προς την έννοια της οντοτοπολογίας. Στο δεύτερο μέρος της εργασιας, μελετάται η διαδικασία πρόσληψης της πολυαισθητηριακής εμπειρίας του κινηματογράφου από τον αποδέκτη του έργου μέσω των μηχανισμών της μνήμης, της ανάμνησης, της διέγερσης της φαντασίας, αλλά και διαμέσου της «σωματοποιημένης»- βιωμένης πρόσληψης, που αναπτύσσεται ανάμεσα στο έργο και στον αποδέκτη, εξαιτίας της επιρροής που ασκείται από το χωρικό περιβάλλον της ταινίας εντός του, αλλά και σε συνάρτηση με την εμπειρία του βιωμένου χώρου στο πλαίσιο της πραγματικότητας, την οποία και φέρει ο εκάστοτε θεατής και την «προβάλει» κατά την διαδικασία της ερμηνείας. Στη συνέχεια, εξετάζεται η έννοια της ψευδαίσθησης στην κινηματογραφική κατασκευή, με το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται στην έννοια της προσδοκίας ως βασικό «μηχανισμό» σε ο,τι αφορά την διαμόρφωση της ψευδαισθητικής εντύπωσης. Καταλήγοντας, η εν λόγω εργασία, αποδεικνύει ότι ο Σκηνοθέτης είναι ένα είδος αρχιτέκτονα και συνάμα ένα είδος φαινομενολόγου. Η εργασία ολοκληρώνεται με κάποιες φιλοσοφικές προεκτάσεις, σε ο,τι αφορά την ουσία του καλλιτεχνικού έργου.
  • Item
    Open Access
    Η Αρχιτεκτονική της Μνήμης: τα αρχιτεκτονήματα ως μνημονικά συστήματα και η διαμόρφωση του "υπαρξιακού χώρου"
    Αναστασίου, Νικολέτα (Πτυχιακή εργασία, Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών, 2023)
    Η παρούσα εργασία πραγματεύεται τη σχέση αλληλεπίδρασης του ανθρώπου με το δομημένο περιβάλλον μέσω της εξέτασης της λειτουργίας της μνήμης, της φαντασίας και του αρχιτεκτονικού βιώματος στα πλαίσια της φαινομενολογικής φιλοσοφικής προσέγγισης. Βασικός στόχος αποτελεί η διερεύνηση των τρόπων μέσω των οποίων οι εξωτερικές δομές του κτισμένου περιβάλλοντος επηρεάζουν τις εσωτερικές αντιληπτικές διεργασίες του ατόμου, αλλά και το αντίστροφο. Έναυσμα για την εν λόγω έρευνα αποτέλεσαν τα μνημονικά συστήματα όπως περιγράφονται στην πραγματεία της Frances Yates, «Τέχνη της Μνήμης». Η απομνημόνευση πληροφοριών στη μορφή φαντασιακών αρχιτεκτονημάτων και η συναρπαστική πρακτική της νοερής περιήγησης που πραγματοποιούσαν οι αρχαίοι ρήτορες στα «ανάκτορα του μυαλού» τους, οδήγησαν σε ερωτήματα σχετικά με την σχέση της λειτουργίας της ανθρώπινης μνήμης και της αρχιτεκτονικής. Ποιες οι κοινές ιδιότητες μεταξύ του «οικοδομείν» και της ανθρώπινης αντίληψης; Σε τι οφείλεται η αποτελεσματικότητα της χρήσης μνημονικών συστημάτων και κατά πόσο η απόκτηση γνώσης είναι μία διαδικασία «χωρικοποίησης»; Αν λάβουμε υπόψη τα μνημονικά συστήματα ως γνωσιολογικά σχήματα, θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι το εννοιολογικό εσώτερο σύμπαν του ατόμου, «οικοδομείται» σε μία μορφή «εσωτερικής αρχιτεκτονικής»; Όλα τα παραπάνω εξετάζονται στο πρώτο μέρος της εργασίας σε μία απόπειρα εξιχνίασης του όρου «αρχιτεκτονική της μνήμης» και της βαθύτερης σχέσης μεταξύ χώρου και μνήμης. Στο δεύτερο μέρος περιγράφεται η αρχιτεκτονική εμπειρία διαμέσου των φιλοσοφικών αναλύσεων του Juhanni Pallasmaa, Martin Heidegger, Maurice Merleau-Ponty και Christian Norberg-Schulz, με σκοπό τον ορισμό του «υπαρξιακού χώρου» του ανθρώπου.. Τι ρόλο διαδραματίζει η πρόσληψη της αρχιτεκτονικής μέσω των αισθήσεων και η συγκρότηση της ανάμνησης στη συνειδητοποίηση της θέσης του στον κόσμο; Πώς συνδέεται συναισθηματικά με το χώρο και ποιο είναι εν τέλει το νόημα της αρχιτεκτονικής πράξης για τον άνθρωπο;