Communities in ArtΙΑ
Select a community to browse its collections.
- Πτυχιακές, Μεταπτυχιακές Εργασίες και Διδακτορικές Διατριβές
- Δημοσιεύσεις ή άρθρα (δημοσιευμένα ή μη) σε περιοδικά και συνέδρια, βιβλία ή κεφάλαια βιβλίων ανοιχτής πρόσβασης
- Έντυπες Εκδόσεις της ΑΣΚΤ (κατάλογοι εκθέσεων, τιμητικοί τόμοι, πρακτικά συνεδρίων κ.α.)
- Φωτογραφικό και οπτικοακουστικό υλικό που παράγεται από το ίδρυμα στο πλαίσιο διοργάνωσης εκδηλώσεων, εκθέσεων, ομιλιών, συνεδρίων κλπ.
Recent Submissions
Καταστάσεις εντός
Χαλκίδου, Χρυσούλα (Πτυχιακή εργασία, 2026-10)
Τα παραμύθια αποτελούν έναν ιδιαίτερο τρόπο να προσεγγίζουμε τον κόσμο, καθώς μέσα από σύμβολα, εικόνες, φανταστικές αφηγήσεις και αναγνωρίσιμα μοτίβα μεταφέρουν αξίες, εμπειρίες, φόβους και γνώσεις, κάνοντας σύνθετες αλήθειες πιο προσιτές και κατανοητές. Με τη δύναμη της μεταφοράς και του συμβολισμού, τα παραμύθια αποτελούν ανοιχτά πεδία ερμηνείας για τον καθένα και λειτουργούν συχνά παρηγορητικά. Σε αυτό το έργο επιχειρώ την αφήγηση και κατασκευή ενός παραμυθιακού κόσμου, χρησιμοποιώντας διαφορετικά μέσα και υλικά. Ξεκινά από την περιέργεια μου για το πως δομείται ένας μύθος και ποια είναι αυτά τα στοιχεία που συνθέτουν το παραμύθι. Ποιοι ρόλοι, συμβάντα, μεταμορφώσεις, φόβοι, δοκιμασίες και σύμβολα επανέρχονται. Μέσα από τη φαντασία και την κατασκευή , ακολουθεί ένα σύντομο παραμύθι για την ψυχολογική και πνευματική ωρίμανση ενός λαγού στην αναζήτησή ενός σκοπού. Η πραγματικότητα του λαγού δεν αναπαρίσταται άμεσα, αλλά μεταφράζεται σε μια σειρά από αντικείμενα, μορφές και συμβάντα, όπως συμβαίνει στη λογική του ονείρου. Τα σχέδια λειτουργούν ως μία αφηγηματική διαδρομή, οι κούκλες ως υλική παρουσία των χαρακτήρων και μέσα από το βίντεο το υλικό συναντά την αφήγηση και γίνεται ένα πάντρεμα ανάμεσα σε πραγματικότητα και φαντασία. Οι τρεις βασικοί χαρακτήρες, η μαμά Αρκούδα, η κόρη και ο λαγός εμφανίζονται ως τρεις ενσαρκώσεις του ίδιου ατόμου, που διαβάζονται αυτόνομα αλλά και ως σύνολο. Ο νους το συναίσθημα και το σώμα συνεργάζονται, συγκρατούν ή προωθούν το άτομο στην εξέλιξη της ιστορίας του.
Κάτω από την επιφάνεια ΑΤΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ
Καπαντάη, Ευγενία (Πτυχιακή εργασία, 2026-06-24)
Μέσα από την θεματική της πτυχιακής μου εργασίας με ενδιαφέρει η διερεύνηση της ψυχικής κατάστασης των ανθρώπων. Το σώμα θέτει το μέγιστο ερώτημα για εμένα, ως το απτό αντικείμενο της ύπαρξής μας, είναι αυτό που περικλείει μέσα του ολόκληρη την προσωπικότητα του ανθρώπου. Αυτό το οποίο επιδιώκω, είναι να φέρω στην επιφάνεια τις σκέψεις και τα συναισθήματα των ανθρώπων, να προσκαλέσω τον θεατή να διακρίνει τις μεταξύ
τους συνδέσεις. Όλη αυτή η προσπάθεια ξεκινάει από τις δικές μου προσωπικές ανησυχίες σχετικά με το σώμα μου, την έκθεσή του και τις σχέσεις που αναπτύσσω με τους γύρω μου, γι’ αυτό και θαυμάζω ιδιαίτερα τον άνθρωπο που αποκαλύπτεται δίχως ντροπή και ανασφάλεια, παρουσιάζοντας τον εαυτό του με ειλικρίνεια στον κόσμο. Στους πίνακες μου κυριαρχούν λουόμενοι, συνθέτοντάς ένα παζλ εικόνων που παραπέμπουν σε στιγμές καλοκαιρινής χαλάρωσης, μιας εποχής κατά την οποία η έκθεση του σώματος γίνεται πολύ πιο άμεση και καθημερινή. Το υγρό στοιχείο έρχεται να ενισχύσει την ρευστότητα των μορφών, ενώ οι διακεκομμένες εικόνες και συνολικότερα το «μπλέξιμο» τους, δημιουργούν την αίσθηση ενός συναισθηματικού κυκεώνα. Επιθυμώ ο θεατής να συναισθανθεί, και προκειμένου να το πετύχω αυτό του παρουσιάζω μερικές αποτυπώσεις στιγμών οι οποίες φαίνονται σαν να έχουν
παγώσει στον χρόνο, ενώ ταυτόχρονα αυτές οι διαφορετικές στιγμές συναντιούνται στην ίδια εικόνα. Ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι λουόμενοι διαχωρίζονται με το σπάσιμο ή τις καθέτους, καθώς επίσης και τα βλέμματά τους σπάνια συναντιούνται, παραμένει η έννοια της συλλογικότητας, ενός κοινού στόχου, παρακινώντας να ενταχθεί μαζί τους και ο ίδιος ο θεατής, σε σχέση με την απόλαυση της ανάπαυσης. Αυτή η ανάγκη για ανάπαυση αφορά τον καθημερινό άνθρωπο, αυτόν που μέρα τη μέρα μοχθεί να ανταπεξέλθει στις προκλήσεις μιας κοινωνίας που δεν θέτει στο επίκεντρο της τις ανάγκες του, και αναζητεί λίγες στιγμές γαλήνης. Στα έργα μου συνυπάρχουν άνθρωποι διαφορετικών καταβολών, φύλου και ηλικίας τους οποίους ωστόσο τους ενώνει κάτι πολύ μεγαλύτερο που μένει να το κατανοήσουν και οι ίδιοι-η ανάγκη για την πραγματική απελευθέρωση του ανθρώπου.
Η έμφυλη διάσταση των εκθέσεων στην Ελλάδα στις αρχές του 20ού αιώνα: οι πρώτες «επαγγελματίες» εικαστικοί και η θέση τους στην ιστορία της τέχνης
Λεβεντάκη, Έλλη (Διδακτορική διατριβή, 2026-09-28)
Η παρούσα διατριβή εξετάζει την έμφυλη διάσταση της ιστορίας της τέχνης στην Ελλάδα, εστιάζοντας στη δημόσια παρουσία και τη συμμετοχή των γυναικών σε καλλιτεχνικές εκθέσεις από τα τέλη του 19ου έως τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα. Αφετηρία της έρευνας αποτελεί η διαπίστωση ότι η ελληνική ιστοριογραφία της τέχνης έχει διαμορφωθεί μέσα από μονοσήμαντες, ανδροκεντρικές αφηγήσεις, οι οποίες όχι μόνο απέκλεισαν σε μεγάλο βαθμό τις γυναίκες δημιουργούς, αλλά παγίωσαν και έμφυλα φορτισμένες κατηγοριοποιήσεις, όπως τα δίπολα «υψηλή» τέχνη και «παράδοση», «μοντερνισμός» και «διακοσμητικές τέχνες», κτλ. Η μελέτη υιοθετεί ένα φεμινιστικό μεθοδολογικό πλαίσιο, το οποίο δεν περιορίζεται στην απλή προσθήκη γυναικείων ονομάτων στο υπάρχον ιστορικό αφήγημα, αλλά επιδιώκει την κριτική αναθεώρηση των ίδιων των όρων, των μεθόδων και των ιεραρχήσεων μέσω των οποίων έχει συγκροτηθεί η ιστορία της τέχνης στην Ελλάδα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη λειτουργία του φύλου ως καθοριστικού παράγοντα στην πολιτιστική παραγωγή, στη συγκρότηση του όρου του/της «επαγγελματία» εικαστικού και στη θεσμική αναγνώριση της καλλιτεχνικής εργασίας. Στο πρώτο μέρος της διατριβής, αναλύεται το ευρύτερο κοινωνικοπολιτικό και ιδεολογικό πλαίσιο μέσα από το οποίο αναδύθηκαν οι πρώτες δημόσιες εμφανίσεις γυναικών καλλιτεχνών, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο το λεγόμενο «γυναικείο ζήτημα» μετατοπίστηκε σταδιακά από το περιθώριο στο επίκεντρο των δημόσιων συζητήσεων. Αυτή η ενότητα εξετάζει επίσης την εξέλιξη της ελληνικής εικαστικής σκηνής και τις συνθήκες που διευκόλυναν ή εμπόδιζαν την πρόσβαση των γυναικών στην καλλιτεχνική εκπαίδευση, τις ευκαιρίες έκθεσης και την επαγγελματική τους ορατότητα. Στο δεύτερο μέρος, αξιοποιείται πρωτογενές αρχειακό υλικό, με έμφαση στους καταλόγους εκθέσεων και τα δεδομένα του ψηφιακού αρχείου της Εθνικής Πινακοθήκης – Μουσείου Αλέξανδρου Σούτσου. Μέσω μιας ποσοτικής και ποιοτικής ανάλυσης, η μελέτη χαρτογραφεί την παρουσία των πρώτων «επαγγελματιών» γυναικών εικαστικών στην Ελλάδα, αναδεικνύοντας πρότυπα ένταξης και αποκλεισμού, καθώς και τις μεθοδολογικές προκλήσεις που ενυπάρχουν στην προσέγγιση αποσπασματικών και έμφυλα φορτισμένων ιστορικών πηγών. Κλείνοντας, προτείνεται μια πιο συμπεριληπτική ιστοριογραφική προσέγγιση, υποστηρίζοντας ότι η αναγνώριση της έμφυλης διάκρισης δεν αποτελεί απλώς ζήτημα ισότητας, αλλά προϋπόθεση για μια ουσιαστικότερη κατανόηση της ίδιας της ιστορίας της τέχνης. Αντιμετωπίζοντας το φύλο ως αναλυτική κατηγορία σε όλη την ιστορική αφήγηση, η μελέτη αμφισβητεί τις παγιωμένες βεβαιότητες και αποσκοπεί στην επανεκτίμηση των καθιερωμένων πλαισίων. Στόχος είναι να συμβάλλει στην επέκταση του ερευνητικού πεδίου και στην ανάπτυξη νέων ερμηνευτικών εργαλείων για τη μελέτη της ελληνικής καλλιτεχνικής παραγωγής – και όχι μόνο, προωθώντας μια ιστοριογραφική προσέγγιση που αναγνωρίζει, τόσο την πολυπλοκότητα των πολιτισμικών διαδικασιών, όσο και τον κεντρικό ρόλο των έμφυλων σχέσεων στη διαμόρφωση της καλλιτεχνικής αξίας.
Πτυχιακή Εργασία της Κουρνή Αθανασίας
Κουρνή, Αθανασία (Πτυχιακή εργασία, 2026-10-07)
Η αναπαράσταση δεν είναι μια διαφανής διαδικασία. Κάθε εικόνα διαμεσολαβείται από επιλογές, χειρισμούς και τρόπους θέασης. Η φωτογραφία δεν λειτουργεί ως αντανάκλαση της πραγματικότητας, αλλά ως μια κατασκευή της, μια διαρκής διαπραγμάτευση ανάμεσα σε αυτό που εμφανίζεται και σε αυτό που παραμένει εκτός κάδρου, ανάμεσα στην ολότητα και το θραύσμα. Στην παρούσα ενότητα έργων, η εικόνα αντιμετωπίζεται ως ένα πεδίο σχέσεων και
όχι ως ένα αυτάρκες αντικείμενο. Το νόημα δεν προκύπτει αποκλειστικά από τα επιμέρους στοιχεία της, αλλά από τον τρόπο με τον οποίο αυτά συνδέονται, αντιπαρατίθενται και αναδιαμορφώνουν το ένα το άλλο. Κάθε εικόνα αποκτά
διαφορετική σημασία μέσα από τη γειτνίασή της με άλλες εικόνες, δημιουργώντας συνδέσεις που δεν είναι πάντοτε δεδομένες, αλλά αναδύονται μέσα από την πράξη της παρατήρησης. Η επανάληψη, η μετατόπιση και η επανεμφάνιση οπτικών στοιχείων διαμορφώνουν ένα πεδίο όπου το οικείο μπορεί να γίνει αβέβαιο. Κάθε νέα εκδοχή φέρει ίχνη των προηγούμενων, όπως μια σκιά που επιμένει μέσα σε κάτι που μοιάζει καινούργιο. Η εικόνα δεν εξαντλείται σε αυτό που δείχνει· διατηρεί μέσα της κάτι από όσα προηγήθηκαν, όσα παραλείφθηκαν και όσα ενδέχεται να αναγνωριστούν εκ των υστέρων. Ο θεατής δεν βρίσκεται έξω από αυτή τη διαδικασία. Με τον χρόνο που αφιερώνει, τις συνδέσεις που ανακαλύπτει και τις ερμηνείες που διαμορφώνει, συμμετέχει στην παραγωγή του νοήματος. Το έργο συγκροτείται μέσα από αυτή τη σχέση ανάμεσα στον καλλιτέχνη, την εικόνα και τον θεατή, χωρίς να καταλήγει σε μία μοναδική και οριστική ανάγνωση. Η θέαση γίνεται έτσι μια πράξη προσέγγισης και παρέμβασης: αγγίζοντας νοητά την εικόνα, εισερχόμενος σε αυτήν, ο θεατής μεταβάλλει τη σχέση του μαζί της. Αυτό που αναδύεται δεν είναι μια σταθερή αλήθεια, αλλά ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο πεδίο σημασιών, στο οποίο κάθε εικόνα αποτελεί ταυτόχρονα παρουσία, ίχνος και πιθανότητα μιας άλλης εικόνας.
Από τη φωτογραφία στην τεχνητή νοημοσύνη: μετασχηματισμοί του καλλιτεχνικού υποκειμένου
Αλεβίζου, Αθανασία (Μεταπτυχιακή εργασία, 2026-10-15)
Η εργασία εξετάζει ιστορικά και θεωρητικά πώς μετασχηματίστηκε το καλλιτεχνικό υποκείμενο σε περιόδους τεχνολογικής τομής, με αφετηρία τη φωτογραφία και σημείο αναφοράς την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ). Ο μετασχηματισμός οργανώνεται σε επίπεδο πρόθεσης δημιουργού, καθώς φωτογραφία και ΤΝ αντιμετωπίζονται ως εκφράσεις μιας κοινής γενεαλογίας, όπου δημιουργικές λειτουργίες εξωτερικεύονται σε τεχνικά συστήματα. Το πρώτο μέρος εντάσσει τη φωτογραφία στο πλαίσιο της Βιομηχανικής Επανάστασης, της εξέλιξης της επιστήμης και της ανόδου της αστικής τάξης. Η πρόθεση αποσταθεροποιείται μέσα από τους άξονες της τυχαιότητας, της αντίληψης της φύσης ως δημιουργού και της απώλειας της χειρωναξίας. Η κρίση επεκτείνεται στο βλέμμα, με τη μηχανοποίηση της όρασης, που περιλαμβάνει δύο αλληλένδετες διαστάσεις: το αμερόληπτο μάτι και τη διεύρυνση μαζί με το οπτικό ασυνείδητο. Ακολουθούν η διεκδίκηση της καλλιτεχνικής υπόστασης της φωτογραφίας και η ευρύτερη υποχώρηση της αυθεντίας του δημιουργού τον 20ό αιώνα. Το δεύτερο μέρος ξεκινάει με την επισκόπηση της ΤΝ ως καλλιτεχνικού μέσου. Η κρίση μετατοπίζεται από την απώλεια πρόθεσης στην απόδοση προθετικότητας σε μηχανικά συστήματα και αναπτύσσεται σε τέσσερις άξονες: την απόδοση προθετικότητας (με παράδειγμα τον Refik Anadol), τη διάχυση της δημιουργικής διαδικασίας (Obvious), την ψευδο-τυχαιότητα και την εντροπία (κατάρρευση μοντέλου) και το μηχανικό βλέμμα (Trevor Paglen). Συνοψίζοντας, και οι δύο τεχνολογίες αναδύονται από τη βιομηχανική οργάνωση της εργασίας και την ανάγκη να υπαχθούν οι ανθρώπινες διεργασίες σε αυτοματοποιημένη διαμεσολάβηση. Η φαινομενική αυτονομία, ωστόσο, της μηχανής αποκρύπτει την ανθρώπινη εργασία που τη στηρίζει και τις επιλογές όσων τη σχεδιάζουν και την ελέγχουν. Η τεχνολογική διαμεσολάβηση δεν καταργεί απαραίτητα το καλλιτεχνικό υποκείμενο, αλλά το αναγκάζει να επανεφεύρει τον εαυτό του.