Repository logo

Μυθοπλαστική πραγματικότητα και τέχνη

Title in english

Fictive reality and art

Embargo lift


Μεταπτυχιακή εργασία
Master Thesis



Examining Committee

Μπέτσου, Βίκη, 1971-
Χαρβαλιάς, Γιώργος, 1956-
Γκινοσάτης, Δημήτρης

Studio Director

Academic Institution

Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών
Athens School of Fine Arts


Τμήμα Εικαστικών Τεχνών
Department of Visual Arts




Master of Arts Program

ΠΜΣ "Ψηφιακές Μορφές Τέχνης" (ΨΜΤ)
MA Program in Digital Arts

Keywords in english

Reality, Fiction, Lacanian psychoanalysis, Constructivist theory, Art


Το παρόν κείμενο επιχειρεί να αναζητήσει τη σχέση της πραγματικότητας με τη μυθοπλασία. Το θέμα διερευνάται πολυπρισματικά, μέσω της κονστρουκτιβιστικής θεωρίας -κυρίως των Maturana Humberto και Varela Francisco-, της λακανικής ψυχανάλυσης και της τέχνης. Η κονστρουκτιβιστική θεωρία προσεγγίζει το ζήτημα της πραγματικότητας μελετώντας τη λειτουργία των ζωντανών συστημάτων. Το ζωντανό σύστημα ως παρατηρητής κατασκευάζει την πραγματικότητά του και η αντίληψη του αποτελεί μια ερμηνευτική διαδικασία. Ειδικότερα, το ζωντανό σύστημα ως ένα αυτοποιητικό, αυτοαναφορικό σύστημα που χαρακτηρίζεται από συντηρητική, κλειστή δομή κατασκευάζει μοντέλα του κόσμου-της πραγματικότητας εντός του γνωστικού του πεδίου με βάση την εσωτερική του οργάνωση, την εμπειρία του αλλά και τους κανόνες και τις συμβάσεις της κοινωνίας του που έχουν εσωτερικευθεί. Μολονότι, το εκάστοτε ζωντανό σύστημα κατασκευάζει το δικό του ξεχωριστό μοντέλο του κόσμου, το τελευταίο βρίσκεται πάντοτε υπό την κυριαρχία του ορθο-κοσμομοντέλου (ortho-world-model, OWM), δηλαδή του επικρατούς μοντέλου του κόσμου που επιβάλλεται μέσω της κοινωνικοποίησης. Από την πλευρά της λακανικής ψυχανάλυσης το ζήτημα της πραγματικότητας μελετάται με βάση τον ψυχισμό του ζωντανού συστήματος-παρατηρητή. Αναλύεται εκτενώς το τριμερές σχήμα του φαντασιακού, του συμβολικού και του πραγματικού. Μέσω αυτού, προκύπτει ότι η πραγματικότητα, σύμφωνα με τη λακανική θεώρηση, συνιστά ένα φαντασιακοσυμβολικό προϊόν. Εδώ, να σημειωθεί ότι το πραγματικό δεν πρέπει να συσχετίζεται με την πραγματικότητα, καθώς δεν μπορεί να οριστεί ούτε να ενσωματωθεί σε καμία από τις δύο τάξεις-του φαντασιακού και του συμβολικού- που δομούν την πραγματικότητα. Έτσι, παραμένει ως ένας άγνωστος Χ. Τέλος, η τέχνη ενστερνιζόμενη τη θεώρηση της πραγματικότητας ως κατασκευής, επαν-επεξεργάζεται την πραγματικότητα του ορθο-κοσμομοντέλου και παράγει εναλλακτικά μοντέλα με σκοπό να επισημάνει την επισφάλεια και την ευθραυστότητα του τελευταίου. Η μυθοπλασία αποτελεί το μέσο για την παραγωγή νέων μορφών- έργων τέχνης- που παραμερίζουν, υποβαθμίζουν το κυρίαρχο κοσμο-μοντέλο, παρέχοντας μια εναλλακτική θέαση της πραγματικότητας.

Abstract in english

The present thesis seeks to contemplate the connection between reality and fiction. The subject is investigated through multiple prisms. Through the constructivist theory, mainly the one by Humberto Maturana and Francisco Varela, through Jacques Lacan's psychoanalysis and through Art. The constructivist theory approaches the topic of reality by studying the function of living systems. The living system as an observer, constructs its own reality, and its perception is actually a procedure of interpretation. More specifically, the living system, as an autopoietic, autoreferential system characterized by a conservative, closed structure, creates models of the world -of reality - within its cognitive field, based on its internal organisation and its experience but also on the rules and conventions of its society that have been internalised. Even though each living system creates its own special world model, the latter is always under the dominion of the ortho-world-model, Id est the prevalent world model imposed by socialisation. Regarding Lacan's psychoanalysis, the subject of reality is approached by studying the psychic functions of the living system - observer. The three part model (the imaginary, the symbolic and the real) is thoroughly analysed. The conclusion reached is that reality, according to Lacan, is a product of imaginary and symbolic. It should be noted, that the "real" is not to be associated with reality as it cannot be defined or included in any of the two categories of the imaginary or the symbolic, that shape reality. Thus, it remains an unknown X. In conclusion, Art, adopting the theory of reality as a construct, reassesses the reality of the ortho-world model and produces alternative models in order to signify the precarity and fragility of the latter. Fiction is the means to produce new forms and works of Art that sideline and downgrade the prevalent world model, providing thus an alternative perspective of reality.


Creative Commons License

Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση 4.0 Διεθνές

Creative Commons License URL

Brief Bio