Γκρίζα βιβλιογραφία
Permanent URI for this community
Browse by
Browsing Γκρίζα βιβλιογραφία by Advisor "Βάρα, Μαρία"
Results 1 - 2 of 2
Results Per Page
Sort Options
Item Embargo Ερμητισμός και Γοτθικό: Από τα αλχημικά εργαστήρια του Μεσαίωνα στα πειράματα του Dr. FrankensteinΣπυρόπουλος, Κωνσταντίνος (Μεταπτυχιακή εργασία, 2026-03-19)Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει το γοτθικό μυθιστόρημα Φράνκενσταϊν: ή, ο Σύγχρονος Προμηθέας (Frankenstein; or, The Modern Prometheus,1818) της Mary Shelley υπό το πρίσμα της αλχημικής παράδοσης, με στόχο να αναδείξει τον τρόπο με τον οποίο η Αλχημεία λειτουργεί στο κείμενο ως συγκροτημένο ερμηνευτικό πλαίσιο. Η Αλχημεία (ως όρος ταυτόσημος με τον Ερμητισμό) αναδεικνύεται ως συνεκτικό επιστημονικό παράδειγμα και μελετάται μέσω της ιδιαίτερης σχέσης θεωρίας και πρακτικής που τη διέπει, καθώς και μέσω των ρητορικών και σημειωτικών στρατηγικών της, όπως η αλληγορία, η αποσιώπηση και η κρυπτογραφία. Η γοτθική μυθοπλασία, με τη σειρά της, αναδεικνύεται σε προνομιακό χώρο επανεμφάνισης αποκλεισμένων ή περιθωριοποιημένων μορφών γνώσης, όπου η αλχημική σκέψη ενσωματώνεται οργανικά στην αισθητική λειτουργία του λογοτεχνικού είδους. Το Frankenstein προσεγγίζεται ως κείμενο στο οποίο η λογοτεχνική φαντασία, η ιστορία των επιστημών και η αλχημική σκέψη συνυφαίνονται, συγκροτώντας έναν σύνθετο χώρο στοχασμού γύρω από τα όρια της γνώσης, της δημιουργίας και της ηθικής ευθύνης. Οι αλχημικές και επιστημονικές αναφορές του κειμένου αντιμετωπίζονται ως φορείς βαθύτερης εννοιολογικής λειτουργίας. Σε αντίθεση με ερμηνευτικές προσεγγίσεις του μυθιστορήματος που περιορίζονται είτε σε επιφανειακή καταγραφή αλχημικών ονομάτων είτε σε αναγνώσεις που ταυτίζουν την Αλχημεία με «προεπιστημονικά» σφάλματα, η παρούσα έρευνα προτείνει μια διαφορετική μεθοδολογική οπτική. Η Αλχημεία εξετάζεται ως ιστορικά προσδιορισμένο καθεστώς γνώσης: ως θεωρητική και πειραματική παράδοση, ως γλώσσα απόκρυψης και φανέρωσης, και ως πολιτισμική μνήμη. Η διττή της υπόσταση –κυριολεκτική και αλληγορική– καθίσταται εμφανής στη λειτουργία του εργαστηρίου στο μυθιστόρημα, το οποίο συγκροτείται ως τόπος μυστικότητας και ηθικής αμφισημίας, όπου η δημιουργία ζωής παραμένει εν μέρει άρρητη και μη αναπαραστάσιμη. Η αφηγηματική αποσιώπηση της ίδιας της διαδικασίας της δημιουργίας λειτουργεί ως στρατηγική η οποία αντλεί από την αλχημική παράδοση της απόκρυψης. Μέσα από αυτή τη συνθήκη, η πράξη της δημιουργίας μετατρέπεται από τεχνικό εγχείρημα σε φιλοσοφικό και ερμηνευτικό πρόβλημα. Συνολικά, η μελέτη υποστηρίζει μια ερμηνεία του Frankenstein όπου η Αλχημεία λειτουργεί ως ενεργή δομή νοήματος, καθιστώντας ορατές τις αμφισημίες της νεωτερικής γνώσης, οι οποίες παραμένουν επίκαιρες μέχρι σήμερα.Item Embargo Η αισθητική του σκοτεινού: Διακαλλιτεχνικές σχέσεις μεταξύ Συμβολισμού και Γοτθικής μυθοπλασίας κατά τον 19ο αιώναΓκραφ, Αλεξάνδρα (Πτυχιακή εργασία, 2026-09-30)Η παρούσα μελέτη εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στον εικαστικό Συμβολισμό και τη γοτθική μυθοπλασία κατά τον 19ο αιώνα, εστιάζοντας σε μια συγκεκριμένη διακαλλιτεχνική σύγκριση που παραμένει σχετικά ανεξερεύνητη στη βιβλιογραφία. Στόχος είναι να διερευνηθεί ο βαθμός συγγένειας των δύο πεδίων, μέσα από την αναζήτηση κοινών θεματικών αξόνων και μοτίβων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε έννοιες όπως το σκοτεινό, το υπερφυσικό και το ανοίκειο, αλλά και στην αμφισημία, την απαγορευμένη επιθυμία και τη σχέση ερωτισμού και θανάτου, τα οποία λειτουργούν ως σημεία συνάντησης της εικαστικής και της λογοτεχνικής έκφρασης. Κεντρικό σημείο της μελέτης αποτελεί η σκοτεινή γυναικεία μορφή και ειδικότερα ο τύπος της femme fatale, ο οποίος αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην τέχνη και τη λογοτεχνία του ύστερου 19ου αιώνα. Η απειλητική παρουσία της, τόσο σε συμβολιστικά όσο και σε γοτθικά έργα, αντανακλά βαθύτερες πολιτισμικές ανησυχίες γύρω από τη γυναικεία επιθυμία και την ανατροπή των παραδοσιακών έμφυλων ρόλων. Η μορφή αυτή αναδεικνύεται χαρακτηριστικά στα έργα Salomé dansant devant Hérode (Η Σαλώμη χορεύει μπροστά στον Ηρώδη, 1876) και L’Apparition (Το Όραμα, 1876) του Gustave Moreau, καθώς και στο Die Sünde (Η Αμαρτία, 1893) του Franz von Stuck, και συγκρίνεται με τη νουβέλα Carmilla (1872) του Ιρλανδού συγγραφέα Joseph Sheridan Le Fanu. Η Carmilla εκδόθηκε πριν από την πλήρη διαμόρφωση του Συμβολισμού στη Γαλλία, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα γόνιμη τη σύγκριση τους. Η έρευνα εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο συγγενή μοτίβα μετασχηματίζονται μέσα από διαφορετικά καλλιτεχνικά μέσα. Η ομώνυμη ηρωίδα Carmilla μετασχηματίζει το πρότυπο της femme fatale, καθώς η επιθυμία της στρέφεται προς μια άλλη γυναίκα, τη Laura. Η αμφίσημη αντίδραση της Laura, στην οποία συνυπάρχουν η έλξη, ο φόβος και η αποστροφή, επιτρέπει παράλληλα να εξεταστεί η Carmilla ως φορέας μιας διαφορετικής μορφής γυναικείας δύναμης και επιθυμίας. Τα εικαστικά έργα εντάσσονται στο αισθητικό κλίμα του fin de siècle, όπου ο θάνατος, η σεξουαλικότητα και το υπερφυσικό αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, ενώ η προγενέστερη Carmilla παρουσιάζει θεματικές συγγένειες. Η μελέτη επιδιώκει, συνεπώς, να συμβάλει στην κατανόηση των διακαλλιτεχνικών σχέσεων του 19ου αιώνα, αναδεικνύοντας μια λιγότερο προβεβλημένη αλλά ουσιαστική αισθητική και θεματική συγγένεια μεταξύ της γοτθικής μυθοπλασίας και του εικαστικού Συμβολισμού.