Ελένη Μπούκουρη-Αλταμούρα (1821-1900): προς μια κριτική επανεξέταση της βιογραφίας και του έργου της
| dc.contributor.advisor | Βρατσκίδου, Ελεονώρα | |
| dc.contributor.author | Κατσώλη, Χρυσούλα-Αγάθη | el |
| dc.contributor.committee | Γερογιάννη, Ειρήνη | |
| dc.contributor.committee | Ρούσσου, Βαρβάρα | |
| dc.contributor.department | Τμήμα Θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης | el |
| dc.contributor.department | Department of Art Theory and History | en |
| dc.contributor.faculty | Σχολή Καλών Τεχνών | el |
| dc.contributor.faculty | School of Fine Arts | en |
| dc.date.accessioned | 2026-10-29T10:25:19Z | |
| dc.date.available | 2026-10-29T10:25:19Z | |
| dc.date.issued | 2026-10-23 | |
| dc.description.abstract | Η παρούσα εργασία εξετάζει κριτικά τη βιογραφία της Ελένης Μπούκουρη-Αλταμούρα (1821-1900), η οποία κατατάσσεται στη βιβλιογραφία ως η πρώτη Ελληνίδα ζωγράφος που απέκτησε συστηματική καλλιτεχνική εκπαίδευση και εργάστηκε επαγγελματικά. Με αφετηρία τη φεμινιστική ιστοριογραφία της τέχνης, διερευνά πώς διαμορφώθηκε η εικόνα της μέσα από τις τρεις πρώτες ιστοριογραφικές αφηγήσεις, της Καλλιρρόης Παρρέν (1890, 1900), του Saverio Altamura (1896) και της Αθηνάς Ταρσούλη (1934), και πώς αυτές αναπαράχθηκαν στη μεταγενέστερη βιβλιογραφία. Η ανάλυση εντοπίζει ορισμένα από τα σχήματα του βιογραφικού λόγου: τους έμφυλους ρόλους της κόρης, της μαθήτριας-συζύγου και της μητέρας, το «καλλιτεχνικό δαιμόνιο» και την έννοια του καλλιτέχνη-μάρτυρα, την αφήγηση της μεταμφίεσης, που εξετάζεται εδώ ως παρενδυσία, και την εγγραφή της ζωγράφου σε εθνικές σημάνσεις. Τα σχήματα αυτά συσκότισαν τις συνθήκες της εκπαίδευσης και της εργασίας της. Στη συνέχεια, η εργασία τοποθετεί τη ζωγράφο στο ιταλικό καλλιτεχνικό πεδίο των μέσων του 19ου αιώνα και εξετάζει, υπό το πρίσμα της διεθνικής καλλιτεχνικής εκπαίδευσης, τη σχέση της με τη Βρετανίδα ζωγράφο Jane Benham Hay. Η σχέση τους εξετάζεται μέσα από τις βιογραφικές αφηγήσεις, την αρχειακή έρευνα σε καταλόγους εκθέσεων και αρχεία της Ρώμης και της Φλωρεντίας και τα έργα που συνδέονται με τις δύο γυναίκες. Η σύγκριση αναδεικνύει δύο πολύ διαφορετικές πορείες, που διαμορφώθηκαν ωστόσο και οι δύο σε μεγάλο βαθμό έξω από τους επίσημους καλλιτεχνικούς θεσμούς, καθώς και την άνιση ορατότητά τους στα αρχεία και στην ιστοριογραφία. Η εργασία καταλήγει στην ανάγκη να μελετηθούν οι καλλιτέχνιδες κριτικά και με βάση τα τεκμήρια, πέρα από τα βιογραφικά σχήματα, και ειδικότερα να μελετηθεί συστηματικά το σωζόμενο έργο της ζωγράφου, ώστε τα έργα να φωτίσουν τη ζωή της και όχι το αντίστροφο. | |
| dc.description.abstracttranslated | This thesis critically examines the biography of Eleni Boukouri-Altamura (1821-1900), who is classified in the literature as the first Greek woman painter to receive systematic artistic training and to work professionally. Taking feminist art historiography as its starting point, it investigates how her image was shaped through the first three historiographical narratives, those of Kallirroi Parren (1890, 1900), Saverio Altamura (1896) and Athina Tarsouli (1934), and how these were reproduced in the later literature. The analysis identifies some of the schemas of biographical discourse: the gendered roles of the daughter, the pupil-wife and the mother, the “artistic daemon” and the concept of the artist-martyr, the narrative of disguise, examined here as cross-dressing, and the inscription of the painter within national significations. These schemas obscured the conditions of her training and her work. The thesis then situates the painter within the Italian artistic field of the mid-nineteenth century and examines, through the lens of transnational art education, her relationship with the British painter Jane Benham Hay. Their relationship is examined through the biographical narratives, archival research in exhibition catalogues and archives in Rome and Florence, and the works associated with the two women. The comparison brings to light two very different trajectories, both of which nonetheless took shape largely outside the official artistic institutions, as well as their unequal visibility in the archives and in historiography. The thesis concludes that women artists need to be studied critically and on the basis of evidence, beyond biographical schemas, and, more specifically, that the painter’s surviving work needs to be studied systematically, so that the works illuminate her life and not the reverse. | en |
| dc.format.extent | 56 | |
| dc.identifier.uri | https://artia.asfa.gr/handle/artia/944 | |
| dc.language.iso | el | |
| dc.publisher | Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών | el |
| dc.publisher | Athens School of Fine Arts | en |
| dc.rights | Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International | en |
| dc.rights.uri | http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/ | |
| dc.subject | Ελένη Μπούκουρη-Αλταμούρα | el |
| dc.subject | Φεμινιστική ιστοριογραφία της τέχνης | el |
| dc.subject | Βιογραφία | el |
| dc.subject | Διεθνική καλλιτεχνική εκπαίδευση | el |
| dc.subject | Γυναίκες καλλιτέχνιδες του 19ου αιώνα | el |
| dc.subject.english | Eleni Boukouri-Altamura | en |
| dc.subject.english | Jane Benham Hay | en |
| dc.subject.english | Feminist art historiography | en |
| dc.subject.english | Biography | en |
| dc.subject.english | Transnational art education | en |
| dc.subject.english | Nineteenth-century women artists | en |
| dc.title | Ελένη Μπούκουρη-Αλταμούρα (1821-1900): προς μια κριτική επανεξέταση της βιογραφίας και του έργου της | |
| dc.title.alternative | Eleni Boukouri-Altamura (1821-1900): Towards a Critical Re-examination of Her Biography and Work | en |
| dc.type | Πτυχιακή εργασία | el |
| dc.type | Bachelor (ΒΑ) Thesis | en |
| dspace.iiif.enabled | true |