Η πολιτιστική πολιτική του Ινστιτούτου Γκαίτε Αθηνών την περίοδο της Δικτατορίας
Title in english
The Cultural Policy of the Goethe Institute in Athens during the Dictatorship
View or Download Files
Embargo lift
Type
Μεταπτυχιακή εργασία
Master Thesis
Master Thesis
Date
2026-04-22
Author
Advisor
Examining Committee
Ιωαννίδης, Κώστας
Αδαμοπούλου, Αρετή
Αδαμοπούλου, Αρετή
Studio Director
Academic Institution
Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών
Athens School of Fine Arts
Athens School of Fine Arts
Department
Τμήμα Θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης
Department of Art Theory and History
Department of Art Theory and History
Division
Studio
Category
Master of Arts Program
ΠΜΣ Θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης (ΜΕΘΙΣΤΕ)
Keywords in english
Cold War, Greek military dictatorship, Goethe Institute Athens, Cultural Diplomacy, Scholarships, DAAD, Ford Foundation
Abstract
Η παρούσα μελέτη εξετάζει την πολιτιστική πολιτική του Ινστιτούτου Γκαίτε Αθηνών κατά την περίοδο της Δικτατορίας των Συνταγματαρχών (1967–1974), εστιάζοντας στον ρόλο του ως φορέα πολιτισμικής μεσολάβησης μέσα σε ένα αυταρχικό πολιτικό περιβάλλον. Αφετηρία της έρευνας αποτέλεσε η μελέτη της έκθεσης Νέοι Έλληνες Ρεαλιστές (1972), η οποία ανέδειξε ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο οι εκθεσιακές πρακτικές του Ινστιτούτου συνδέονταν με τη γενικότερη πολιτική στάση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας απέναντι στην Ελλάδα. Κεντρικός άξονας της εργασίας είναι η μελέτη περίπτωσης επτά Ελλήνων καλλιτεχνών (Θόδωρος, Αλέξης Ακριθάκης, Παντελής Ξαγοράρης, Κωνσταντίνος Ξενάκης, Κώστας Τσόκλης, Στάθης Λογοθέτης και Γιάννης Ψυχοπαίδης), οι οποίοι συμμετείχαν σε εκθέσεις του Ινστιτούτου και έλαβαν υποτροφίες από οργανισμούς, όπως το DAAD και το Ίδρυμα Ford. Η επιλογή τους επιτρέπει τη διερεύνηση της σχέσης ανάμεσα στις διεθνείς πολιτιστικές ανταλλαγές και τη διαμόρφωση της καλλιτεχνικής τους πορείας, καθώς και της επίδρασης των δυτικών πολιτιστικών δικτύων στο ελληνικό καλλιτεχνικό πεδίο. Η έρευνα βασίζεται σε εκτενή αρχειακή μελέτη (Ινστιτούτο Γκαίτε, ΕΜΣΤ, ΑΣΚΤ, Τελλόγλειο Ίδρυμα κ.ά.) και δευτερογενή βιβλιογραφία, επιδιώκοντας να καλύψει ένα σχετικά ανεξερεύνητο πεδίο: την εκθεσιακή πολιτική κατά τη διάρκεια της δικτατορίας. Τα βασικά ερευνητικά ερωτήματα αφορούν τη σύνδεση των εκθεσιακών δραστηριοτήτων και των υποτροφιών με στρατηγικές πολιτιστικής διπλωματίας της Δυτικής Γερμανίας και των ΗΠΑ, στο πλαίσιο του Ψυχρού Πολέμου. Παράλληλα, εξετάζεται κατά πόσο οι συνθήκες λογοκρισίας και περιορισμού της ελευθερίας έκφρασης επηρέασαν την καλλιτεχνική πρακτική, οδηγώντας σε πιο υπαινικτικές και εννοιολογικές μορφές δημιουργίας. Η εργασία αναδεικνύει επίσης τον ρόλο του Ινστιτούτου ως ενδεχόμενου «ασφαλούς χώρου» καλλιτεχνικής έκφρασης. Συνολικά, επιχειρείται η ανάδειξη της σύνθετης αλληλεπίδρασης μεταξύ πολιτικής συγκυρίας, πολιτιστικής διπλωματίας και καλλιτεχνικής παραγωγής, φωτίζοντας τις διαδρομές της τέχνης στην Ελλάδα της δικτατορίας και τη δυναμική σχέση μεταξύ εγχώριων και διεθνών καλλιτεχνικών δικτύων.
Abstract in english
The present study examines the cultural policy of the Goethe Institute in Athens during the period of the Greek military dictatorship (1967–1974), focusing on its role as an agent of cultural mediation within an authoritarian political context. The research was prompted by the study of the exhibition Young Greek Realists (1972), which raised questions about whether the Institute’s exhibition practices were connected to the broader political stance of the Federal Republic of Germany toward Greece. The core of the study is a case analysis of seven Greek artists (Thodoros, Alexis Akrithakis, Pantelis Xagoraris, Konstantinos Xenakis, Kostas Tsoklis, Stathis Logothetis, and Yannis Psychopaidis), who participated in exhibitions at the Institute and received scholarships from organizations such as the DAAD and the Ford Foundation. Their selection enables an exploration of the relationship between international cultural exchanges and the development of their artistic trajectories, as well as the influence of Western cultural networks on the Greek art scene. The research is based on extensive archival work (Goethe Institute, EMST, Athens School of Fine Arts, Teloglion Foundation, among others) and secondary literature, aiming to address a relatively understudied field: exhibition policy during the dictatorship. The main research questions concern the extent to which exhibition activities and scholarship programs were part of broader cultural diplomacy strategies of West Germany and the United States within the Cold War context. At the same time, the study investigates how censorship and restrictions on freedom of expression affected artistic practices, encouraging more indirect and conceptual forms of expression. It also highlights the role of the Goethe Institute as a potential “safe space” for artistic expression. Overall, the study seeks to illuminate the complex interplay between political conditions, cultural diplomacy, and artistic production, shedding light on the trajectories of art in dictatorship-era Greece and the dynamic relationship between local and international artistic networks.