ΦΑΣΙΣΤΙΚΗ ΕΙΚΟΝΟΛΟΓΙΑ: η εικόνα ως μέσο προπαγάνδας σε ελληνικές ακροδεξιές περιοδικές εκδόσεις από τη Μεταπολίτευση ως σήμερα
Title in english
FASCIST ICONOLOGY: The Image as a Means of Propaganda in Greek Far-Right Periodicals from the Post-Junta Era to the Present
View or Download Files
Embargo lift
Type
Μεταπτυχιακή εργασία
Master Thesis
Master Thesis
Date
2026-07-07
Author
Advisor
Examining Committee
Λινάρδου, Καλλιρόη
Καρακατσούλη, Άννα
Καρακατσούλη, Άννα
Studio Director
Academic Institution
Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών
Athens School of Fine Arts
Athens School of Fine Arts
Department
Τμήμα Θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης
Department of Art Theory and History
Department of Art Theory and History
Division
Studio
Category
Master of Arts Program
ΠΜΣ Θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης (ΜΕΘΙΣΤΕ)
Keywords in english
Far-right, Periodicals, Covers, Image, Iconology, Propaganda
Abstract
Η παρούσα έρευνα ασχολείται με τα εξώφυλλα των ακροδεξιών περιοδικών εκδόσεων από το 1974 ως σήμερα και τους τρόπους με τους οποίους η εικόνα αξιοποιείται ως προπαγανδιστικό εργαλείο. Τα περιοδικά δεν αποτελούν μόνο προϊόν της εποχής τους αλλά έχουν καταλυτικό ρόλο στη διαμόρφωση της συλλογικής συνείδησης και του κοινωνικοπολιτικού πεδίου μέσα στο οποίο παράγονται. Τα εξώφυλλα συνιστούν τις «πύλες εισόδου» στο περιεχόμενο των περιοδικών και λειτουργούν ως μια κρυπτογραφημένη γλώσσα επικοινωνίας μεταξύ όσων είναι εξοικειωμένοι/ες με τους ακροδεξιούς κώδικες. Η εικονολογική ανάλυση των εξωφύλλων των ακροδεξιών περιοδικών έχει ως στόχο την αποδόμηση των στοιχείων που συνθέτουν την εικόνα σε μια προσπάθεια αποκωδικοποίησης της οπτικής γλώσσας που χρησιμοποιεί η άκρα δεξιά στα περιοδικά της για να μεταδώσει τα ιδεολογικά της μηνύματα. Η έρευνα είναι δειγματοληπτική, λόγω περιορισμένης πρόσβασης, καθώς η πλειονότητα των εντύπων του ακροδεξιού χώρου διακινείται σε κλειστά δίκτυα. Βρέθηκαν πάνω από 40 τίτλοι περιοδικών εκδόσεων με ακροδεξιά χαρακτηριστικά κατά την περίοδο από το 1974 έως σήμερα και μελετήθηκαν περίπου 20 από αυτά. Κύριο άξονα ανάλυσης αποτελεί το περιοδικό Χρυσή Αυγή, ενώ εξετάζονται συγκριτικά κι άλλα περιοδικά του ακροδεξιού χώρου όπως: Ανάκτηση, Αντεπίθεση, Γαμμάδιον, Το Ένζυμο, Το Αντίδοτο, Όμαιμον, Τετράδια Εθνικού Σοσιαλισμού. Συγκεκριμένα, αναλύονται τα διαφορετικά στοιχεία που συνθέτουν την εικόνα, τα είδη των εικόνων και των κειμένων που συναντώνται στην πλειονότητα των εξωφύλλων, καθώς και τα θέματα που επανέρχονται συστηματικά. Γίνεται, επίσης, σημειολογική ανάλυση των χρωμάτων και των συμβόλων με μια σύντομα αναφορά στη σημασία, την ιστορία και τη χρήση τους από τα φασιστικά κινήματα.
Οι εικόνες των εξωφύλλων, δεν προϊδεάζουν απλώς για τη θεματολογία. Λειτουργούν ως ο αισθητικός διαμεσολαβητής μεταξύ του ιδεολογικού περιεχομένου και του/της αναγνώστη/αναγνώστριας. Η οπτική γλώσσα των εξωφύλλων αποτελείται από διαφορετικούς κώδικες σημείων, κρυπτογραφημένων και μη. Εικόνα, λόγος, σύμβολα και χρώματα συνυπάρχουν και δημιουργούν το τελικό οπτικό αποτέλεσμα, το οποίο λειτουργεί ως σημείο αναγνώρισης, ως φορέας και μεταδότης νοημάτων και ως συμβολικός μηχανισμός αναπαραγωγής της ακροδεξιάς κοσμοθεωρίας. Ιδιαίτερα σε μια εποχή κατά την οποία παρατηρείται παγκοσμίως ραγδαία άνοδος της ακροδεξιάς με όλο και μεγαλύτερη εκπροσώπησή της στα Κοινοβούλια, είναι κρίσιμη η αναγνώριση των σημείων, οπτικών και γλωσσικών, της άκρας δεξιάς, ώστε να μπορούμε να συνδέσουμε τη σημειολογία με την ιδεολογία και να μπορούμε να αποδομήσουμε τους προπαγανδιστικούς μηχανισμούς της.
Abstract in english
This study examines the covers of far-right magazines from 1974 to the present and the ways in which imagery is used as a propaganda tool. Magazines are not merely a product of their time; they play a crucial role in shaping collective consciousness and the sociopolitical landscape within which they are produced. The covers serve as “gateways” to the magazines’ content and function as a coded language of communication among those familiar with far-right codes. The iconological analysis of the covers of far-right magazines aims to deconstruct the elements that make up the image in an effort to decode the visual language used by the far right in its magazines to convey its ideological messages. The study constitutes a representative sample, due to limited access, as the majority of far-right publications circulate within closed networks. More than 40 magazine titles with far-right characteristics were identified for the period from 1974 to the present, and approximately 20 of them were studied. The main focus of the analysis is the magazine Golden Dawn, while other far-right magazines are also examined comparatively, such as: Anaktisi, Antepisisi, Gammadion, To Enzymo, To Antidoto, Oimimon, and Tetradia Ethnikou Socialismou. Specifically, the study analyzes the various elements that make up the imagery, the types of images and texts found on the majority of the covers, as well as the themes that recur systematically. A semiotic analysis of colors and symbols is also conducted, with a brief reference to their meaning, history, and use by fascist movements.
The images on the covers do not merely foreshadow the themes. They serve as the aesthetic mediator between the ideological content and the reader. The visual language of the covers consists of various codes of signs, both encrypted and unencrypted. Images, text, symbols, and colors coexist to create the final visual language which functions as a point of recognition, as a carrier and transmitter of meanings, and as a symbolic mechanism for reproducing the far-right ideology. Especially at a time when there is a rapid rise of the far right worldwide, with its ever-increasing representation in parliaments, it is crucial to recognize the visual and linguistic signs of the far right, so that we can link its semiotics to its ideology and deconstruct its propaganda mechanisms.
Description
Creative Commons License
Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International