Διδακτορικές διατριβές
Permanent URI for this community
Browse by
Browsing Διδακτορικές διατριβές by Advisor "Ιωαννίδης, Κώστας"
Results 1 - 1 of 1
Results Per Page
Sort Options
Item Embargo Η έμφυλη διάσταση των εκθέσεων στην Ελλάδα στις αρχές του 20ού αιώνα: οι πρώτες «επαγγελματίες» εικαστικοί και η θέση τους στην ιστορία της τέχνηςΛεβεντάκη, Έλλη (Διδακτορική διατριβή, 2026-09-28)Η παρούσα διατριβή εξετάζει την έμφυλη διάσταση της ιστορίας της τέχνης στην Ελλάδα, εστιάζοντας στη δημόσια παρουσία και τη συμμετοχή των γυναικών σε καλλιτεχνικές εκθέσεις από τα τέλη του 19ου έως τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα. Αφετηρία της έρευνας αποτελεί η διαπίστωση ότι η ελληνική ιστοριογραφία της τέχνης έχει διαμορφωθεί μέσα από μονοσήμαντες, ανδροκεντρικές αφηγήσεις, οι οποίες όχι μόνο απέκλεισαν σε μεγάλο βαθμό τις γυναίκες δημιουργούς, αλλά παγίωσαν και έμφυλα φορτισμένες κατηγοριοποιήσεις, όπως τα δίπολα «υψηλή» τέχνη και «παράδοση», «μοντερνισμός» και «διακοσμητικές τέχνες», κτλ. Η μελέτη υιοθετεί ένα φεμινιστικό μεθοδολογικό πλαίσιο, το οποίο δεν περιορίζεται στην απλή προσθήκη γυναικείων ονομάτων στο υπάρχον ιστορικό αφήγημα, αλλά επιδιώκει την κριτική αναθεώρηση των ίδιων των όρων, των μεθόδων και των ιεραρχήσεων μέσω των οποίων έχει συγκροτηθεί η ιστορία της τέχνης στην Ελλάδα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη λειτουργία του φύλου ως καθοριστικού παράγοντα στην πολιτιστική παραγωγή, στη συγκρότηση του όρου του/της «επαγγελματία» εικαστικού και στη θεσμική αναγνώριση της καλλιτεχνικής εργασίας. Στο πρώτο μέρος της διατριβής, αναλύεται το ευρύτερο κοινωνικοπολιτικό και ιδεολογικό πλαίσιο μέσα από το οποίο αναδύθηκαν οι πρώτες δημόσιες εμφανίσεις γυναικών καλλιτεχνών, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο το λεγόμενο «γυναικείο ζήτημα» μετατοπίστηκε σταδιακά από το περιθώριο στο επίκεντρο των δημόσιων συζητήσεων. Αυτή η ενότητα εξετάζει επίσης την εξέλιξη της ελληνικής εικαστικής σκηνής και τις συνθήκες που διευκόλυναν ή εμπόδιζαν την πρόσβαση των γυναικών στην καλλιτεχνική εκπαίδευση, τις ευκαιρίες έκθεσης και την επαγγελματική τους ορατότητα. Στο δεύτερο μέρος, αξιοποιείται πρωτογενές αρχειακό υλικό, με έμφαση στους καταλόγους εκθέσεων και τα δεδομένα του ψηφιακού αρχείου της Εθνικής Πινακοθήκης – Μουσείου Αλέξανδρου Σούτσου. Μέσω μιας ποσοτικής και ποιοτικής ανάλυσης, η μελέτη χαρτογραφεί την παρουσία των πρώτων «επαγγελματιών» γυναικών εικαστικών στην Ελλάδα, αναδεικνύοντας πρότυπα ένταξης και αποκλεισμού, καθώς και τις μεθοδολογικές προκλήσεις που ενυπάρχουν στην προσέγγιση αποσπασματικών και έμφυλα φορτισμένων ιστορικών πηγών. Κλείνοντας, προτείνεται μια πιο συμπεριληπτική ιστοριογραφική προσέγγιση, υποστηρίζοντας ότι η αναγνώριση της έμφυλης διάκρισης δεν αποτελεί απλώς ζήτημα ισότητας, αλλά προϋπόθεση για μια ουσιαστικότερη κατανόηση της ίδιας της ιστορίας της τέχνης. Αντιμετωπίζοντας το φύλο ως αναλυτική κατηγορία σε όλη την ιστορική αφήγηση, η μελέτη αμφισβητεί τις παγιωμένες βεβαιότητες και αποσκοπεί στην επανεκτίμηση των καθιερωμένων πλαισίων. Στόχος είναι να συμβάλλει στην επέκταση του ερευνητικού πεδίου και στην ανάπτυξη νέων ερμηνευτικών εργαλείων για τη μελέτη της ελληνικής καλλιτεχνικής παραγωγής – και όχι μόνο, προωθώντας μια ιστοριογραφική προσέγγιση που αναγνωρίζει, τόσο την πολυπλοκότητα των πολιτισμικών διαδικασιών, όσο και τον κεντρικό ρόλο των έμφυλων σχέσεων στη διαμόρφωση της καλλιτεχνικής αξίας.